است كه اگر افراد مراتب صعود و بالا رونده را نيز به آن اضافه كنيم عدد هشت به دست مىآيد لذا مىفرمايد :
( وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ ) .
و آنگاه كه از نسبت مشيّت به خلق قطع نظر شود وجه خلقى آن وجود صرف است كه از آن به آب تعبير مىشود ، و وجه خلقى اگر حاصل مشيّت است از جهت وجه حقّى آن است ، پس قبل از اعتبار خلق عرش رحمان بر روى آب قرار داشته ( يعنى بر وجود صرف ) و تفسيرهاى مختلفى كه در اخبار وارد شده به آنچه كه ما ذكر كرديم بر مىگردد .
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
تا بداند كه با اختيار كدام يك از شما از نظر عمل بهترين هستيد ، يعنى فعل ( يبلوكم ) متضمّن معناى ( يعلم ) است و از جهت همين تضمين است كه فعل ( يبلوكم ) با ادات استفهام تعليق شده است .
و معناى آيه اين است : ما آسمانها و زمين را در مراتب ششگانه از مراتب عالم آفريديم ، و خداوند شما را بين آسمانها و زمين خلق كرد ، و براى شما به سوى آن دو راه قرار داد ، و بالا رفتن به سوى آسمانها و پايين آمدن به سوى زمين را براى شما آسان كرد ، و در شما نمونهاى از هر چيز نهاد تا شما را بيازمايد ، و از بين شما هر كس از نظر عمل بهترين است ظاهر شود .
و اين كه فقط عمل خوب را ذكر كرد و آن را با صيغه تفصيل