و همه اين معانى چون داراى ترتّب تصاعدى طولى است نه عرضى مىتواند مقصود باشد ، بدون اينكه استعمال لفظ در بيشتر از يك معنى لازم بيايد ، چنانچه بارها اين مطلب گذشت .
وَ الَّذِينَ آوَوْا وَ نَصَرُوا
و كسانى كه به مهاجرين پناه دادند و آنان را يارى كردند . آنها بر حسب معنى اوّل انصار صورى هستند و بر حسب معانى ديگر كسانى هستند كه مناسب آن معانى باشند .
أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
مقصود از اولياء در اينجا محبّان و دوستداران است و آن را به خبر ادا كرد تا اشاره به اين باشد كه ولايت محبّت ، لازمهء آنان است . يا مقصود اولياى ميراث است چنان كه در اخبار آمده است كه اين آيه منسوخ است به آيه :
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ
.
وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و كسانى كه به بيعت عامّ يا خاصّ ايمان آوردند .
وَ لَمْ يُهاجِرُوا
و از دار شرك صورى يا از دار شرك نفسانى هجرت نكردهاند .
ما لَكُمْ مِنْ وَلايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ
شما دوستدار آنان نباشيد زيرا آنان را ولايتى نيست ، از اين رو كه آنها اتّصال صورى خود را كه با بيعت صورى حاصل مىشود با اتّصال معنوى مقرون نكردند بدين نحو كه در طريق خليفهء صورى يا باطنى خارج نشدند ، پس از حيث معنى نه به شما متّصل شدند ، و نه به كسى