كلمه قيام ، نماز را در ذهن متبادر مىسازد .
لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى
بدان كه همانطور كه يك بنا داراى سقف و پايه و قرارگاهى است كه پايه بر آن استوار مىشود همچنين براى هر عملى صورت و پايه و مقرّى است كه پايه بر آن استوار است ، پس سقف عمل عبارت از صورت عمل است ، و پايه آن نيّت عملكننده ، و مقرّ آن شأن عملكننده است كه مقتضى آن نيّت است ، پس عمل بهوسيله نيّت به وجود مىآيد و از شأن عامل داشتن نيّت است كه استقرار عمل بر آن است ، چه عمل مبتنى بر نيّت و نيّت بر شأن عامل استوار است
« قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ »
، و عمل ظهور نيّت است و نيّت ظهور شأن ، و لكن اين ظهور بر نابينايان مخفى مىماند و براى صاحبان بصيرت ظاهر است ، و علم به مبناى عمل يكى از وجوه علم به تأويل قرآن است ، پس هر كس كه شأن او پرهيز از مقتضيّات نفس باشد نيّت او الهى مىشود ، و هر كس كه عملش مبتنى بر نيّت الهى باشد بر شاكله و شأن تقوى استوار است ، و هرگاه عمل مبتنى بر نيّت الهى باشد عمل الهى مىشود ، چه آن نيّت در عمل ظاهر مىشود .
به همين جهت يا از جهت اينكه قلب بانى مسجد و واقف آن خانهء خداست ، مسجد خانهء خدا ناميده شده است با اينكه در مواد و صورت و مكان و عامل بنا با ساير بناها يكسان است . و تحقيق معنى مسجد در سورهء بقره ضمن آيهء
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَساجِدَ اللَّهِ
گذشت .