وجودشان به صورت شر نمودار مىشود زيرا شرّ از چيزهائى نيست كه ذاتا بتواند در كثرت تصرّف كند ، بلكه چون خود پذيراى شرّ و بدى هستند بر آنان شرّ مىشود « 1 » پس : ( يؤمن باللّه ) اشاره به ايمان اوّل است ، و ( يؤمن للمؤمنين ) اشاره به ايمان دوّم است ، و معنى آن اين است كه چون به خدا ايمان مىآورد در مقام كثرت ، بر همه صادق مىشود ، زيرا كه همه در آن مقام مسخّر خدا و مظهر او هستند . و آنچه كه از او در حقيقت ظاهر مىشود ظهور فعل خداست ، لكن فعل خدا است به حسب مظاهر در بعضى شرّ مىشود و در بعضى ديگر خير ، و به واسطهء اين ايمان جز مؤمنين كسى از محمّد صلّى اللّه عليه و آله سود نمىبرد ، زيرا او بر حسب اين ايمان نافع همه است ، و لكن همين نفع در بعضى قابلها ضرر و شرّ مىشود . و با همين معنى كه ذكر شد صحّت اخبار و وجه جمع بين آنها ظاهر مىشود ، و به آنچه كه ذكر شد خداوند اشاره نمود و فرمود :
وَ رَحْمَةٌ
عطف بر « اذن خير » است و ما بين آن دو جملهء معترضه است .
لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ
به آنانى كه ايمان آوردند به ايمان عامّ يا خاصّ ، و ارادهء ايمان خاصّ مناسبتر به مقام است ، زيرا كه به طور مطلق به انتفاع اشاره شده است كه عامّ بوده ، شامل همهء
هامش
( 1 ) به قول سعدى :باران كه در لطافت طبعش خلاف نيست * در باغ لاله رويد و در شورهزار خس