شونده را از خودش نفى كرد ، تا كنايهء مخفى از نفى ربوبيّت آنها باشد ازاينرو هيچ يك از ادات تأكيد را جهت تأكيد نياورده است .
فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بازِغاً قالَ هذا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ
چون انگيزه نفى ربوبيّت در نفس او قوى شد ، و قوم را با كنايه مخفى بر نفى ربوبيّت مثل ماه را آگاه كرد ، اين دفعه كنايه را روشنتر از اوّل بيان كرد .
بدين گونه كه نسبت گمراهى را اوّلا به خودش داد تا اينكه به انصاف در كنايه نزديكتر باشد و گفت :
لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي
( اگر پروردگارم مرا هدايت نمىكرد ) در مرحلهء دوّم به طور صريح تمكّن در ضلالت و گمراهى را به خود نسبت داد و فرمود :
لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ
( در اين صورت حتما از گروه گمراهان مىباشم ) و حكم را با مؤكّدات متعدّد تأكيد كرد .
فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بازِغَةً قالَ هذا رَبِّي هذا أَكْبَرُ
مذكّر آوردن اسم اشاره با اعتبار خبر است و نيز براى اين است كه ربّ را از نشانهء تأنيث منزّه سازد .
فَلَمَّا أَفَلَتْ قالَ يا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ
پس از آنكه انگيزه قوى شد و حجّت تمام گشت قوم را صريحا مورد ندا قرار داد و تبرّى و نفى ربوبيّت را صريحا اظهار نمود و حكم را به وسيلهء « انّ » و جمله اسميّه تأكيد كرد ، سپس به آن هم اكتفا نكرده و ربوبيّت خدا را اظهار كرد كه او خالق كلّ است به اينكه وجه را براى او خالص گردانيد و تصريح به نفى شرك كرد در