ما وُورِيَ عَنْهُما مِنْ سَوْآتِهِما
در اخبار وارد شده است كه مقصود از ( سوأة ) عورت است كه قبل از آن پنهان بود ، و نه بر خودشان ظاهر بود و نه بر غير خودشان .
و لكن اگر مقصود از درخت ، درخت نفس باشد كه مجمع تمام رذايل و خصلتهاست ، و اختلاف و تضادّى كه در تفسير آن وارد شده است ، رفع مىشود ، و چنان كه گذشت مقصود از آدم روح مىباشد كه در جسد او دميده شده و آن ، پيش در آمد عقل است ، و مقصود از حوّا جهت سفلى آن است كه از جانب چپ آفريده شده است .
بنابراين مقصود از وسوسهء شيطان ، بايد خطراتى باشد كه انسان را به مشتهيات نفسانى نزديك مىكند ، و مقصود از سوآتهما ( عورتهايشان ) بايد رذايل پنهانى و هواهاى فاسد و آراى باطل باشد كه بعد از اختلاط با نفس و خواستهاى آن ظاهر مىشود و مقصود از برگ درخت بهشتى حيا و تقوى است كه عقل مقتضى آن است .
زيرا حيا و تقوى از برگهاى بهشت هستند ، و به سبب آن دو و ديگر صفات عقل ، بديها پوشيده مىشوند ، و انسان آن بديها و زشتيها را آشكار نمىكند مگر اين كه عقل هلاك گردد و از بهشت و حكومت عقل خارج شود ، و نداى ربّ عبارت از نداى عقل در وجود انسان به سبب توبيخ بر چيزى است كه از او صادر مىشود و نقص انسان در آن است .
وَ قالَ ما نَهاكُما رَبُّكُما
عطف بر ( وسوس ) و تفصيل آن است .