تفصيل بر اجمال است ( در آيهء پيشين ، به طور مجمل از نعمت سخن به ميان آورده شده است . در اينجا ، به طور گسترده آمده است ) .
نسبت دادن نعمت ، به اشخاص موجود با اينكه نعمت متعلّق به پدرانشان بوده است كه از بين رفتهاند ، از آن جهت است كه كلام بر طريق خطابكردنهاى عرفى جارى شده است كه در عرف ، چيزى را كه از برخى از افراد يك طايفه صادر شود ، به بعضى ديگر نسبت مىدهند كه از جهت سنخيّت و توافق در حسب و نسب با آنها شريك نيستند .
منظور از « عالمين » ، مردم همان دوران است كه با آنها هستند ، نه اينكه مردم همهء جهان ، تا اينكه لازم آيد آنان ، از امّت محمد صلّى اللّه عليه و آله برتر باشند ( پس ، بنى اسرائيل بر امّتهاى خودشان برترى داشتهاند ، نه اينكه در همهء زمانها و بر همهء امّتها برترى داشته باشند ) .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 48 ]
وَ اتَّقُوا يَوْماً لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ ( 48 )
ترجمه :
( 2 / 48 )
بترسيد از روزى كه هيچ كس به جاى ديگرى جزا و پاداش نبيند و شفاعتى پذيرفته نشود و عوضى گرفته نشود و آنان يارى نمىشوند .
تفسير :
« وَ اتَّقُوا يَوْماً »
: منظور از يوم ، روز مرگ است . زيرا آن روز ، روزى است كه
« لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئاً وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ »
، يعنى هيچ كس در جلوگيرى از مرگ يا تأخير آن كارى نمىتواند بكند .
« وَ لا يُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ »
: يعنى چيزى نمىتواند در برابر تحمّل مرگ ، بدل و عوض قرار گيرد .
« وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ »
: يعنى اگر مرگ طورى باشد كه بشود در برابرش دفاع كرد ، باز هم يارىدهندهاى موجود نيست ، كه از آن جلوگيرى