پرهاى ملائكه را جمع مىكنيم . و اينكه آنها در شب قدر ولىّ امر را زيارت مىكنند .
بلكه مىگوئيم : بر سالك ناقص گاهى اين حالات عارض مىشود از قبيل افاقه ، و رجوع به مملكتش ، و به مملكت خارج ، بلكه تكميل تمام نمىشود مگر با عروض آن حالات .
پس نبىّ و رسول بايد مراتب هر يك از اهل ملك صغير و كبير را حفظ كرده ، حقوق آنان را مراعات و ابقاء هر يك را بهنحوى كه بسوى خدا برمىگردد ، خواستار باشند و از ضايع كردن حقوق و تعطيل آن و از افناء و از بين بردن اهلش و از منع آنان از سير به سوى خدا ، نهى و به چيزى كه موجب حفظ حقوق و سير به سوى خدا كمك كند ، امر نمايند و اين از آن رواست كه انسان طورى آفريده شده كه داراى مراتب است و در هر مرتبهاى از آن مراتب لشگريانى دارد ، و هر يك از آنها در بقاء خود محتاج به چيزهايى است .
پس در مرتبه نباتى و حيوانى نيروهاى نباتى و حيوانىاش ، و بقاء بدن و نفس نباتى و حيوانى و انسانىاش احتياج به خوردنى و آشاميدنى و پوشيدنى و مسكن و مركوب و نكاح دارد ، اگر در هر يك از آنها سستى ورزد حقّ صاحب حق را ضايع كرده و يا صاحب حق را از بين برده است ، و اگر در آنها افراط نمايد حقّ آن مرتبه و مراتب ديگر را تعطيل كرده ، پس رسول بايد از هر دو طرف افراط و تفريط نهى كرده و امر به حدّ وسط بكند . مانند قول خداى تعالى :
« كُلُوا »
كه امر به خوردن و نهى از ترك آن است ،
« وَ لا تُسْرِفُوا »
كه نهى از افراط است . و مطلب در همه موارد چنين است .
و چون انسان فطرتا آنچه را كه بدان محتاج است ، جذب مىكند و هر كس را كه از احتياجات انسان منع كند دفع مىنمايد ، پس اگر قانونى در مورد جذب و دفع نباشد كه همه به آن رجوع كنند ، بين آنان تدافع و