بسيار است و نيازى به برخى از تكلّفها و به زحمت افتادنها نيست ، و اخبار بر همين معنى اخير دلالت مىكند . از امام باقر ( ع ) ، پرسيده « 1 » شد از قول آيهء
« فَمَنْ بَدَّلَهُ »
، فرمود : آيه بعدى آن آيه را نسخ كرده ، يعنى آيهء
« فَمَنْ خافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ »
يعنى ، آن كسى كه به او وصيّت شده است اگر بترسد كه وصيّتكننده به چيزى وصيّت كرده كه خدا راضى نيست و خلاف حق است ، پس گناهى نيست كه آن را به حقّ و مرضىّ خدا و راه خير بازگرداند .
حمل اين خبر بر تبديل در حال حيات وصيّتكننده جائز است . از امام صادق ( ع ) است كه « 2 » : وقتى مردى وصيّتى كرد . بر وصىّ حلال نيست كه وصيّت را تغيير دهد ، بلكه بايد طبق وصيّت او انجام دهد ، مگر اينكه وصيّت به غير آن چيزى باشد كه خداوند به آن امر كرده كه در اين صورت عمل به وصيّت ظلم و عصيان است . پس جائز است بر وصى كه آن وصيّت را به حق بازگرداند . مثلا مردى چند وارث دارد ، ولى همه اموالش را براى برخى از ورثه قرار مىدهد و بعضى را محروم مىكند ، در اين صورت ، جائز است كه وصىّ آن را به حق بازگرداند . پس معنى « جنف » اين است كه به سوى برخى از ورثه ميل پيدا كنى ( ورّاث ديگر را محروم نمايى ) ، و « اثم » آن است كه امر كنى به عمران و آبادى آتشكدهها و درست كردن شراب ، كه در اينجا براى وصى حلال است كه به هيچ يك از اينها عمل نكند .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 183 ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( 183 )
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 163 ، به نقل از كافى و عياشى و تفسير برهان ، ج 1 ، ص 179 .
( 2 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 164 ، به نقل از ضحى .