« أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ »
: كه چرا خدا بعضى از فضل و يا كتاب فضل خويش را بر محمد صلّى اللّه عليه و آله و على ( ع ) مىفرمايد ؟
« أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ »
: يعنى تا اينكه خداوند نازل كند .
اين عبارت بدل اشتمال از
« بِما أَنْزَلَ اللَّهُ »
است . ممكن است « ما » در
« بِما أَنْزَلَ اللَّهُ »
مصدريّه باشد ، و
« أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ »
تعليل يا بدل از
« بِما أَنْزَلَ اللَّهُ »
باشد .
« مِنْ فَضْلِهِ »
: يعنى بعضى از فضل خدا يا كتابى از فضل او .
« عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ »
: بر هر كس از بندگانش كه بخواهد نازل مىكند ، يعنى بر محمد صلّى اللّه عليه و آله .
از اين جهت ، موصول و صله آمده است تا مشعر بر اين باشد كه آنچه كه ناخوشايند آنهاست ، براى مشيّت خداست تا در تهديد و ذمّ آنها مبالغه نمايد .
چون اين آيه ، كنايه است از منافقان امّت رسول اللّه و كراهت آنها از آنچه دربارهء خلافت على ( ع ) نازل شده بود ، لذا تفسير آن ، چنانچه در اخبار است : « بما انزل اللّه فى على بغيا على علىّ » صحيح است و نيز صحيح است كه مقصود از
« يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ »
على ( ع ) است « 1 » .
« فَباؤُ بِغَضَبٍ عَلى غَضَبٍ »
: و خشم ديگرى علاوه بر خشم پيشين خدا طلبيدند . اين عبارت ، براى بيان بسيارى امر و محض تكثير استعمال مىشود و معنى آن خشم شديد و بسيار و پشت سر هم و فشرده است .
گاهى اين گونه عبارات ، براى بيان عدد به كار مىرود . پس :
« فَباؤُ بِغَضَبٍ »
: به اين معنى است كه از خدا يا از حضور حضرت محمد ، خشمى ديگر را پذيرا شدهاند .
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ، ج 1 ، حديث 70 ، ص 50 .