نمىشود ، لذا به كسب گناه ، احاطه كردن خطيئه را اضافه نموده است .
خطيئة به معنى گناه است ، و از ضمير به اسم ظاهر عدول كرده تا مناسب مقام وعيد باشد ، و مقام وعيد ، مقتضى در ازاى كلام و تكرار لفظ قبيح و آوردن الفاظ قبيح متعدد است .
« فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ »
: آنها ، همنشين و همراه آتشاند .
در اين قسمت آيه ، تنها به همراه بودن در آتش كه مشعر به سنخيّت و مشير به خلود در آتش است ، كفايت نشده است ، بلكه تصريح به خلود در آتش مىكند تا تطويل و تشديد را تأكيد نمايد . لذا فرمود :
« هُمْ فِيها خالِدُونَ »
: و آنان در دوزخ جاودانه خواهند بود .
چون در اينجا اقتضاى مقام لازمهاش اهتمام به وعيد بوده ، وعيد مقدّم شده است ، تا ردّى باشد به آنهايى كه جاودانگى در دوزخ را منكر گشته ، مدّتش را اندك دانستهاند . و با لفظ « من » كه مشترك بين شرطيه و موصوله است ، آمده و در خبر لفظ ( فاء » آورده كه مؤكّد تلازم است .
در حالى كه در آيهء بعدى كه وعده به مؤمنان است ، موصول صريح آمده و در خبر « فاء » ياد نشده است .
در اين عبارت ، بر خلاف آيهاى است كه گذشت ، كه فرمود :
« فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ »
« 1 »
« وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ »
« 2 » ( پس هر كه از هادى يا هدايت من پيروى كند ، ترس و بيمى بر او نيست و آن كسانى كه به آيات كافر شدند ، پس آنان اهل آتش هستند و در آن جاودانهاند ) ، اين آيه ، چون مقام متناسب با وعده بوده است و اهتمام به وعده داده شده ، از اين رو ، در جانب وعيد اين آيه ، وعيد را تأخير انداخته و در خبر ، فاء نياورده است .
هامش
( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 38 .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 39 .