آن را به هر كس كه قيمت گاو را پرداخته است به همان اندازه كه داده است بدهند ، تا به حالت قبلى برگردند . پنج ميليون اضافى را هم بين خود تقسيم كنند تا اينكه داراييشان افزوده شود ( به پاداش توسّل آنها به محمد صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش ( ع ) و اعتقاد به برترى آنها ) « 1 » .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 72 ]
وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً فَادَّارَأْتُمْ فِيها وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ ( 72 )
ترجمه :
به ياد آريد وقتى كه نفسى را كشتيد و يكديگر را دربارهء قاتل متّهم مىكرديد و كشمكش مىكرديد و خدا آنچه را كه ( رازى را ) پنهان مىداشتيد ، آشكار فرمود .
تفسير :
« وَ إِذْ قَتَلْتُمْ نَفْساً »
: و هنگامى كه نفسى را كشتيد .
علّت اينكه در اين آيه ، خطاب را به صورت جمع براى حاضران آورده است و مىگويد ، كشتيد ( در حالى كه قتل مربوط به يك يا دو نفر در زمان گذشته بوده است ) ، از آن جهت است كه قتل بين آنان واقع شده است و مىخواهد همه را به جهت وقوع اين امر زشت بين آنها ، سرزنش كند . قاتل در ميان آنان بوده است و آنهايى هم كه اكنون هستند به گذشتگانشان شباهت دارند .
شايسته بوده است كه اين آيه ، قبل از آيهء
« وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ
تا آخر آيه » بيايد امّا اين دو آيه ، از هم جدا و آن آيه هم پس از آن آمده است و اين به آن جهت است كه در مقام بيان كارهاى زشت آنهاست و بيان زشتيها در اين آيه ، تمامتر و نوع آن بيشتر است ، چون در اين آيه انكار بنى اسرائيل نسبت به موسى ( ع ) و به مسخره گرفتن گفتار موسى ياد شده كه با قياس فاسدشان مىگفتند : چگونه برخورد عضو مردهاى مثل گاو با
هامش
( 1 ) تفسير صافى ، ج 1 ، ص 130 - 129 .