نايب الصدر شيرازى است مراجعه مىكرد . وى با وجود آنكه در زمان تأليف اين كتاب مدّعى طريقت بود از اين جهت بر مؤلّف تفسير اعتراض هم داشت شايد در آن وقت غرض هم داشت ، در عين حال هنگام ذكر حالات مؤلف تفسير در اين كتاب مخصوصا در وقتى كه عظمت اين تفسير را شرح مىدهد منكر فضل مؤلّف تفسير نمىگردد .
ما ، طالبان حقيقت را به مطالعهء اين كتاب ( طرائق ) و مطالعهء كتاب نابغهء علم و عرفان - شرح حال او - و نيز به كتاب رهنماى سعادت كه ترجمهء تفسير بعضى از سورههاى كوچك قرآن و از تأليفات اينجانب است ؛ احاله مىدهيم .
و بعضى ديگر گفتهاند : مؤلف در تأليف اين تفسير ، بسيار عالى عمل كرده ، در بيان مطالب ادبى و فلسفى و عرفانى و بعضى از مسائل فقهى آخرين درجهء تحقيق را به عمل آورده است ، لكن به علّت شدّت علاقهء او به امر ولايت و تأويل آيات به ولايت از حدّ اعتدال خارج و كلامش به غلوّ همانند شده است . مثل ، تفسير كلمهء « اللّه » در قول خداى تعالى ، در سورهء بقره :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
« 1 » و از آنان كسانى هستند كه مىگويند به خدا و روز واپسين ايمان آوردهايم . به على ( ع ) كه مظهر خدا است ؛ همچنين در آيات ديگر ، همانند اين آيه چنين تفسير كرده است .
در تفسير سورهء برائت ( آيهء 15 ) كه مىفرمايد :
أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ
« 2 » آيا ندانستهايد كه خدا ، توبهء بندگانش را مىپذيرد و صدقات را مىگيرد . . . ؟ و
هامش
( 1 ) بقره 8
( 2 ) توبه - 104