رقيقشدهء اوست . دانستند كه آدم ، آن كسى است كه استحقاق خلافت در زمين و بر همهء ملائكه را دارد .
تفسير :
خداى تعالى گفت :
قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ
؟ آيا من به شما نگفتم آنچه را كه من مىدانم شما نمىدانيد ؟ آنجا كه گفتم
إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ
إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
و من نهانيهاى آسمان و زمين را كه از شما پنهان و غايب است و آن ملكوت آسمان و زمين است مىدانم يا منظور اين است كه آنچه را كه از آسمان و زمين غايب و پنهان است مىدانم ، و از جمله مىدانم كه جامع بودن انسان نسبت به هر چيزى است كه داراى علامت امكان باشد .
وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ
من مىدانم آنچه را كه آشكار مىكنيد . يعنى شگفتزدگى شما را از جانشينى آدم و استحقاق خودتان را به خلافت و ساير صفتهايى كه بر شما و غير شما ظاهر است و مقدار دانش ظاهريتان را مىدانم .
وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ
و آنچه پنهان مىكرديد از كم و كاستىهايى كه به آن آگاهى نداريد و آن موارد بر شما آشكار نخواهد شد ، مگر بعد از آنكه شما را به آن امر اختيار كرده ؛ آگاهتان بسازم .
مقصود پنهان كردن با شعور و اراده نيست ، چه آن مستلزم نسبت نفاق به فرشتگان و اعتقاد آنان به جو از جهل خدا مىشود . اشاره به آنچه تفسير كرديم . كلمهء « كنتم » به عبارت ، افزوده شده تا دلالت كند بر اينكه كتمان آنها ثابت و دائم بوده است . و ممكن است مقصود از پنهان كردن ( كتمان ) پنهان كردن شيطان و خوددارى او از سجدهء آدم باشد يعنى اگر امر به سجده شود از آن خوددارى مىكند . يا مخالفت و دشمنى آن نسبت به آدم مقصود باشد كه آن را پنهان داشته است . و چون در ميان