نمودهاى همهء صفات خداى تعالى نيز مىباشند . اين دو لفظ را اگر صفت براى اسم بگيريم بهتر از اين است كه صفت براى « اللّه » باشند ؛ زيرا در صورت دوم لازم مىآيد كه كلمهء رحمان با ما بعدش تأكيد باشند . چون خود كلمهء « اللّه » همان صفات را در واقع دارد پس آوردن اين دو صفت تأكيد است « 1 » . از طرفى منظور از آوردن اسم اين است كه قوام و استوارى فعل در آغاز ، از آن شروع و در پايان ، به دو ختم گردد ، و اين معنى متّصف بودن اسم به صفات رحمانيّت و رحيميّت است .
اين دو كلمهء « رحمن و رحيم » از « رحم » به كسر عين الفعل گرفته شده است كه در آن صورت صيغهء مبالغه است به معنى بسيار بخشنده و بسيار مهربان .
يا از « رحم » به ضمّ عين الفعل گرفته شده كه در آن صورت ، صفت مشبّهه مىباشند به معنى بخشنده و مهربان .
بهر حال ، رحمن ، از رحيم ، رساتر است ؛ زيرا اوّلا رحمان بناى بيشترى ( حروف بيشتر ) دارد و ثانيا رحمت رحمانى مختصّ به چيزى يا حالتى يا جهت خاصّى نيست ، به خلاف رحمت رحيمى كه تنها به انسان و سالكان الى اللّه اختصاص دارد . آن هم در حالتى است كه سالك مورد رضاى خدا واقع شده ، از جهت خشنودى خدا رحمت رحيمى شامل حال او گرديده باشد .
غير انسان كه عناصر و مواليد سهگانه ( جماد و بنات و حيوان ) هستند ؛ نه به رحمت رحيمى وصف مىشوند ، و نه به غضب كه ضد آن
هامش
( 1 ) اگر در مورد كلمهاى امر دائر باشد بين اينكه آن كلمه تأكيد باشد يا جهت تأسيس معنى جديدى به كار برده شود طبق قانونى كه در علم معانى بيان ذكر شده حمل بر تأسيس بهتر از تأكيد است . لذا دو لفظ « الرّحمن » و « الرّحيم » صفت براى اسم باشند بهتر است .