خلاصهء مطالب گذشته
1 . گاه عقل از طريق استقرا يا قياس ، ملاك حكم شرعى را حدس مىزند و آن را به موارد ديگرى كه همان ملاك موجود است ، تعميم مىدهد .
2 . مراد از استقرا آن است كه فقيه احكام بسيارى را كه در يك حالت مشتركند ملاحظه كند و پى ببرد كه مناط حكم در تمام آن موارد ، وجود آن حالت مشترك است ، آنگاه حكم را به ساير مواردى كه آن مناط موجود است ، سرايت دهد . و مراد از قياس آن است كه انسان حالات و صفاتى را كه محتمل است در حكم دخيل باشند بررسى كند و با تأمل و حدس و با استناد به ذوق شريعت پى ببرد كه فقط يكى از آنها مىتواند مناط حكم باشد ، آنگاه حكم را بر مورد ديگرى كه همان مناط را دارد تعميم دهد .
3 . استقرا غالبا ظنى است ؛ چون معمولا ناقص است ؛ ولى قياس همواره ظنى به شمار مىآيد و دليل عقلى ظنى قابل اعتماد نيست مگر آنكه دليل قطعى بر حجيت آن پيدا شود .