لَوْ كانَ عَرَضاً قَرِيباً وَ سَفَراً قاصِداً لَاتَّبَعُوكَ .
« 1 » گفتند اگر راهى بودى نزديك و سفرى بودى قاصد با تو بيامديمى .
پس چون خداى عزّ و جلّ فرمود كه توانگر و درويش برويد ، پيغامبر عليه السّلم فرمود مر درويش را كه توانگر را يارى دهيد « 2 » هم بستور و هم بنفقه ، هر كسى آنچه توانستند همىدادند ، عثمان عفّان رضى اللَّه عنه بدين « 3 » غزو اندر بر پيغامبر عليه السّلم و بر ياران بسيار هزينه كرد .
پس همه برفتند توانگر و درويش ، پس خداى عزّ و جلّ آيت فرستاد :
لَيْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى الْمَرْضى
( الى قوله )
ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ .
« 4 » نيست اين رفتن واجب بر ضعيفان و بيماران و بر آن كسها كه نيابند آنچه نفقه « 5 » كنند ، و نه نيز بر آن كس كه سوى تو آمدند كه ما را برگير و مرا با خويشتن ببر تو « 6 » گفتى من شما را نتوانم بردن ، و ايشان بازگشتند گريان ، از آن اندوه كز تو بازگشتند كه تو گفتى كه من شما را نه پذيرم چنانك گفت عزّ و جلّ :
وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ
( الى قوله )
ما يُنْفِقُونَ
« 7 » .
پس مردمان غطفان بيامدند و عذر خواستند از پيغامبر عليه السّلم و گفتند ما نتوانيم آمدن . پس پيغامبر صلّى اللَّه عليه دستورى داد ببازگشتن .
خداى تعالى از بهر ايشان را نيز اين « 8 » آيت بفرستاد :
وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَ قَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
« 9 » . ايزد تعالى آن
هامش
( 1 ) - التوبة 42
( 2 ) - فرمود توانگران را كه مر درويشان را يارى دهيد . ( خ ) ، متن ظاهرا غلط است و نسخهء « صو » نيز مطابق متن است .
( 3 ) - عثمان بن عفان بدين . ( خ )
( 4 ) - التوبة 91
( 5 ) - هزينه . ( خ )
( 6 ) - كسوى تو آمدند كه ما را با خويشتن ببر . تو ( خ )
( 7 ) - التوبة 92
( 8 ) - نيز از بهر ايشان اين . ( خ )
( 9 ) - التوبة 90