و مر پيغامبر عليه السّلم [ را ] بيست و هفت غزو بود آنك معروفست ، و آن همه بجايگاه خويش بگفته آمدست . و همچنين دست پيغامبر گشاده كرده بود تا وقت مرگ و دست ياران گشاده كرده است تا رستخيز .
غزوة تبوك
و اين تبوك جايى بود دور دست مدينه ، و آنجا همه ترسان « 1 » بودند . و اين تبوك آنجا است كه جعفر طيّار آنجا كشته شده بود ، و انجا را موته خوانند كه مؤمنان را با ترساان حرب افتاد . پس ياران پيغامبر عليه السّلم ، از بس خلق كبدان موته كشته شده بودند ، چون پيغامبر عليه السّلام بدين حرب ايشان را آگاه كرد سخت آمد اين كار بر ايشان ، همه بدين كار اندوهگن بودند . و نيز آن سال سالى بود قحط و مرين غزوه را جيش العشيره « 2 » خوانند . و بدين غزو بود كز آسمان اين آيت بيامد :
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا
« 3 » . گفت همه برويد بدين حرب سبك بار و گران بار ، يعنى توانگر و درويش . پس آن گه گفت :
إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ وَ لا تَضُرُّوهُ شَيْئاً
« 4 » . گفت اگر نرويد شما را عذاب كنم عذابى سخت و بدل شما قومى ديگر تا « 5 » با پيغامبر او بروند ، و او را هلاك كردن شما هيچ زيان ندارد .
پس منافقان گفتند :
لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ
« 6 » . گفتند گرم است بدين گرما مرويد . خداى گفت عزّ و جلّ :
قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ
« 7 » .
گفت آتش دوزخ سختر از گرماى اين جهان . پس آن منافقان گفتند :
هامش
( 1 ) - ترسايان . ( خ )
( 2 ) - جيش العسيرة . ( خ ) - جيش العشيره . ( صو )
( 3 ) - التوبة ، 41
( 4 ) - التوبة 39
( 5 ) - عذابى سخت كند و بدل شما قومى ديگر آرد تا . ( خ )
( 6 ) - التوبة 81
( 7 ) - التوبة 42