تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 291

مساهمون:

ص٢٩١
خراب و فقير اصفهان به مشهد منتقل كرد . در نزديكى مشهد آشيانهء كوهستانى و پناهگاه شاه - يعنى قلعهء كلات - قرار داشت . از آنجايى كه روابط و علايق اقتصادى و نژادى و ملى فيما بين بخشهاى مختلف دولت معظم نادر شاه سست بود و كشور وى مجموعه‌اى ناجور از قبايل و اقوام بود كه فقط بر اثر كشورگشايى متحد شده بودند - ممكن نبود اركان دولت او با چنين وضعى استوار باشد . حكومت مركزى فقط با استقرار رژيم ارعاب و ترور مىتوانست وحدت چنين كشورى را حفظ كند . بدين سبب سياست مركزيت طلبى نادر شاه از هرگونه جوانب ترقيخواهانه عارى بود .

شورشهاى خلق در عهد نادر شاه

سياست مالياتى نادر علت مستقيم بسيارى از قيامهاى روستاييان و چادرنشينان فقير چه در كشورهاى مسخّره و چه در خود ايران بود . بخشى از بزرگان فئودال و روحانيان شيعه كه از نادر ناراضى بودند مىكوشيدند از نارضايى مردم به نفع خويش بهره‌بردارى كنند و در بسيارى از موارد به شورشيان پيوستند و سعى كردند زمام قيام را به دست گيرند . در سال 1155 ه . - 1742 م . در خوارزم آشوبى برپا شد و در بلخ مردم خروج كردند . در شيروان دو شورش روستايى وقوع يافت ( در سال 1153 ه . - 1740 م . و سال 1156 ه . - 1743 م . ) كه در رأس آنها دو نفر كه هردو خود را سام ميرزا شاهزادهء صفوى مىخواندند قرار گرفته بودند . در وصف بيرحمى مأموران نادر شاه در فرونشاندن قيامهاى خلق همين بس كه بعد از قلع‌وقمع دوم شيروان 14 من ( قريب 42 كيلوگرم ) چشم « شورشيان » براى شاه ارسال شد . گيوى آميلاخوارى امير ( اريستاوى ) كسانس در رأس قيام مردم گرجستان شرقى ( سال 1156 ه . - 1743 م . ) قرار گرفت . در سال 1157 - 1156 ه . 1744 - 1743 م . سراسر فارس در آتش شورش چادرنشينان و روستاييان فرو رفت . كار قيام اينان سخت