تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 290

مساهمون:

ص٢٩٠
احياى اقتصاد كشور به عمل مىآورد نتايج مثبت نمىداد . نادر شاه مىكوشيد سياست مركزيت امور را تعقيب كند . ولى اگر چنين سياستى در عهد شاه عباس اول و جانشينان نزديك او ( كه اقتصاد كشور در حال ترقى بود ) نتايجى به بار آورد در عهد نادر شاه و دوران ويرانى و خرابى شديدى كه سراسر كشور را دستخوش خويش ساخته ، روابط ميان بخشهاى مختلف ايران سست شده بود - چشمداشت نتيجه از چنين سياستى عبث و بيهوده به شمار مىرفت . نادر شاه كه مىكوشيد به منظور تحكيم قدرت مركزى مقدار اراضى دولتى را افزايش دهد قسمت اعظم اراضى وقف را به ارزش يك ميليون تومان ضبط كرد و از يورتهاى متعلق به بعضى از ايلات چادرنشين قزلباش و بويژه ايل قاجار مقدارى كاست . هدف اين اقدامات تقليل نفوذ صاحبان پيشين اين اراضى - يعنى روحانيون شيعه و فئودالهاى چادرنشين قزلباش كه به سلالهء مخلوع وفادار بودند بوده . ولى درعين‌حال موجب خشم و غضب آن دستجات ذينفوذ طبقهء فئودال گشت . نادر شاه به رسم موروثى بودن مقام بگلربگان نيز دست‌اندازى كرد و كوشيد تا به جاى اهداى تيول به مأموران عاليمقام لشكرى و كشورى مواجب نقدى به ايشان بپردازد . مجموع اين اقدامات موجب شد كه اكثر فئودالهاى ايران نيز از سياست داخلى نادر شاه شديدا ناراضى گردند . جنگهايى كه در حدود سال 1153 هجرى ( 1740 ميلادى ) به وقوع پيوست و سرانجام با ناكامى روبه‌رو شد نيز اين نارضايى را تشديد نمود . نادر شاه كه از اين وضع اطلاع داشت كوشيد تا به فئودالها به‌طور عموم - و بخصوص فئودالهاى چادرنشين نواحى شرقى كشور خويش و بزرگان چادرنشين تركمن و افغان و ازبك تكيه كند . اين بزرگان در جريان لشكركشى به هندوستان سخت ثروتمند شده بودند . ايالات شرقى ايران به شدت ايالات داخلى كشور دچار فقر و فاقه نگشته بود . بدين‌سبب نادر شاه در ايالات شرقى اقامت گزيد و پايتخت خويش را از شهر