تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران در زمان نادرشاه ( فارسي ) — صفحة 293

مساهمون:

ص٢٩٣
خروج كرده ، سپس در تركيهء عثمانى پنهان شده بود . اين‌بار بسيارى از روستاييان فرارى و چادرنشينان و حتى عده‌اى از فئودالهاى چادرنشين به اردوى او روى آوردند . اين نهضت كه از لحاظ نادر شاه بسيار خطرناك بود نزديك بود آذربايجان و گرجستان شرقى و داغستان را فرا گيرد . ولى لشكريان نادر موفق به قلع‌وقمع شورشيان و دستگيرى صفى ميرزاى دروغين گشتند . شكى نيست كه در تمام اين شورشها روستاييان و بينوايان شهرى و چادرنشينان وسيعا شركت داشتند . منابع موجود و از آن جمله محمد كاظم بالصراحه در اين‌باره گواهى مىدهند . قيام چادرنشينان عرب در بحرين و مسقط نيز كه لشكريان نادر شاه موقتا تصرف كرده بودند ( 1157 - 1156 ه . 1744 - 1743 م . ) فوق العاده بسط يافت . در فاصلهء سالهاى 1156 تا 1159 تا 1159 ه . - 1743 تا 1746 م . موج شورشهاى روستايى و چادرنشينان خراسان و كرمان و نواحى بختيارى و لرستان را فرا گرفت . همهء اين شورشها به دست لشكريان نادر شاه خاموش شد . در طى همان سالها روستاييان گروه‌گروه به هندوستان و به نزد ازبكان و به نواحى اعراب و داغستان و غيره مىگريختند . نادر شاه از نهضتهاى خلق عبرت نگرفت و از سياست مالياتى و رژيم فشار و ارعاب خويش دست نكشيد . در اين ضمن اقدامات بيرحمانه و انتقامجويى خونين در قبال نهضتهاى مردم خرابى اوضاع اقتصادى كشور را عميقتر كرد و بالنتيجه اركان دولت نادرى را متزلزل ساخت . وقتى اعلان شد كه ناحيهء سيستان بايد مبلغ گزافى بالغ بر 500 هزار تومان به رسم ماليات بپردازد مردم آن سامان دست به شورش زدند و فئودالهاى محلى نيز به شورشيان پيوستند ( سال 1160 ه . - 1747 م . ) نادر شاه برادرزادهء خود على قلى ميرزا را با عده‌اى سپاهى عليه شورشيان گسيل داشت . على قلى ميرزا پس از ورود به سيستان دانست كه رژيم نادر شاه كينه و نفرت عمومى را برانگيخته است و فرونشاندن اين شورش عظيم امرى بس دشوار است .