نادر با جلادتى هرچه تمامتر ايلات نامطيع را فرمانبردار كرد و لشكر بجنگ ابداليها برد كه حسين غليزائى قندهارى هم به آنها يارى ميداد . نادر در 4 شوّال ( 12 آوريل 1731 ) بسه فرسخى هرات رسيد ، جنگى پرهيجان واقع شد ، بعضى از افواج نادر به سمت بلخ متمايل شده دستبردهائى بطوايف اوزبك كردند و بعضى بجانب هلمند رانده در ( گرشكبست ) با قندهاريان مصاف دادند ، آخرالامر افغانيان هرات ذو الفقار خان را معزول و اللهيار خان را دعوت بحكمرانى كردند . اللهيار خان روز 18 صفر 1144 ( 22 اوت 1731 ) از اردوى نادر خارج شده بهرات رفت ولى چون بقوم خود رسيد او نيز سر بشورش برداشت و باز آتش جنگ بالا گرفت . لشكر ايران در جنگهاى گازران و كبوتر خان ( 21 ربيع الثّانى - 23 اكتبر 1731 ) فاتح شد ولى افاغنه به يارى طوايف بومى هزاره ، اوبه ، را تسخير كردند ، عاقبت هرات در اوّل رمضان ( 27 فوريه 1732 ) تسليم شد . اللهيار خان بمولتان هند تبعيد و طوايف ابدالى بعد از نظم و نسق جديد در فاصله سمنان و ابيورد توزيع گشتند . بعد ابراهيم خان برادر نادر با وجود دسايس حسين قندهارى فراه را بدست آورد ، نادر در 19 رمضان ( 17 مارس 1732 ) بسركشى ولايات مسخّرهء خود روان شد .
ناكاميابى شاه طهماسب ثانى
بنابر قول ميرزا ميرزا مهدى خان شاه طهماسب ميگفت نادر را مملكتى جداگانه است و استرداد بلاد آذربايجان را احتياجى باعانت ايشان نيست . مشاورين پادشاه او را واميداشتند كه در زمان اشتغال نادر در خراسان از خود لياقتى بروز بدهد .
در جمادى الثّانيهء 1143 ( آخر دسامبر 1730 ) شاه از اصفهان عازم مقابله عثمانيان شد . از طريق همدان بتبريز رفت و حاكمى را كه نادر نصب كرده بود « 1 » معزول كرد ، با 18000 سپاه بتسخير ايروان شتافت لكن بعد از 18 روز محاصره چون آذوقهء اردوى او تمام شد از رود ارس گذشته خود را بسلطانيّه رسانيد ، ورود افواج فارس شاه را مستعدّ
هامش
( 1 ) - بيستون خان افشار ( مترجم ) .