ركعت دوم نخوانده است . ودر اين فرع ممكن است گفته شود كه : مقتضاى بناء بر سه ترتيب
آثار سه است ، ودر ركعت سوم تشهد نيست . بلكه در فرع أول نيز ممكن است گفته شود به
اثبات ركوع به تقريب اين كه معنى " إذا شككت بين الثلاث والأربع ابن على الأربع " 1 وجوب
بناء بر اربع است كه احتمال آنرا مىدهد وآن اربع بعد الركوع است ، پس مقتضاى آن بناء بر
اربع است على ما هي عليه من الوصف على فرضه . الا ترى انه لو شك في أنه في أوائل سورة
البقرة ، أو في أواخر سورة آل عمران ، وفرضنا أن الشارع ، قال : إذا شككت فابن على أنك في
آل عمران ، معناه : ابن على أنك في آل عمران بحسب ما تحتمل ، وأنت تحتمل كونك في آل
عمران في أواخره . هذا ، والتحقيق بطلان الصلاة في فرض السؤال ، لأنه إن أتى بالركوع يعلم
بطلان صلاته من حيث أنه إما زاد الركوع ، أو نقص الركعة ، وإن لم يأت به يعلم أن صلاة
الاحتياط لغو ، من حيث أنه إن كان هذه الركعة رابعة فلا حاجة إلى صلاة الاحتياط ، وإن كانت
ثالثة فقد نقص الركوع وصلاته باطلة لا تنفعها الاحتياط .
سؤال 135 : هر گاه ايستاده ، يقين دارد كه يا قرائت اين ركعت را نخوانده ، يا ركوع را
هنوز نكرده است ، به اين معنى كه اگر قرائت را اتيان كرده است قبل از ركوع است ، واگر اتيان
نكرده است بعد از ركوع است ، چه كند ؟
جواب : چون شك نسبت به هر دو [ در ] محل است ، وزيادى قرائت - من حيث هي -
مضر نيست ، قرائت كند وركوع كند . بلى ، اگر در نظير اين يقين كند كه يا ركوع اين ركعت را
ترك كرده است ، يا سجدتين را ، نماز أو باطل است ، چون اگر برگردد وهر دو را بياورد يقين
مىكند به زيادى ركن ، ونمىتواند اقتصار كند بر سجدتين تنها ، چون از محل شك در ركوع
نگذشته است .
واگر نشسته يقين مىكند كه يا سجده ثانيه را ترك كرده است وتشهد را به عمل آورده ، يا
سجده ثانيه را به عمل آورده وهنوز تشهد را به عمل نياورده است ، هر دو را به عمل آورد
ونمازش صحيح است ، چون تشهد را على اى حال بايد بجا آورد چه متروك آن باشد ، يا
سجده . وشك دارد در سجده ومحلش باقي است .
هامش
1 . اين جمله در كتب أربعة ووسائل الشيعة نيامده بلكه مستفاد از رواياتى است ر . ك وسائل الشيعة ج 5 ، صفحه 317 .