به همه نكند ، نقص بر مستحبات وارد مىآيد ، هر چند در ذكر مقدم باشند بر واجبات .
وواجبات ماليه مثل زكات وخمس ومال امام ( ع ) ومظالم وكفارات وحج مقدمند بر واجبات
بدنيه مثل صلاة وصوم واگر ثلث وافى به همه نباشد وورثه در اخراج از أصل مضايقه كنند ،
توزيع مىشود بر ماليات ، مثل غرماء مفلس .
ثالثا ، صورت وصيت به نحو مورد سؤال ، محتمل است كه از باب تقسيم تركه باشد بر
وراث وخودش ، وبنابر اين آنچه از بابت وصيت است در مورد سؤال آن قدرى است كه براي
خود وشاگرد خود معين كرده وآن زيادى از حق الإرث زوجه است كه حصه ارثيه أو ثمن
بوده وأو دو ثمن داده پس آن مقدار كه از باب وصيت است قسمت مىشود بر ايشان .
واما دختران ، پس به قدر حصه خودشان به ايشان داده است واز باب وصيت چيزى نداده
است . بلى ، تعييني كه در حق ايشان شده است از سه اوطه واز مخلفات وماكنه ، بايد مراعاة
شود . ومحتمل است كه آنچه به هر يك داده ، از بابت وصيت باشد . پس تمام تركه را به
وصيت گذرانيده ودر اين صورت ثلث تمام تركه موزع مىشود بر همه ، هر گاه وراث ديگر
پيدا نشود .
رابعا ، مراد از بالسوية در كلام أو كه گفته : " ما بين چهار نفر بالسوية قسمت شود " على
الظاهر بالنسبة است . يعنى بر چهار نفر آن نقصان قسمت شود هر يك به نسبت حصه اش مثل
غرماء مفلس .
خامسا ، بعيد نيست كه مورد از باب وصيت باشد ، نه تقسيم تركه بر وراث وخودش . پس
هر قدر به هر يك داده به عنوان وصيت داده است نه به عنوان حصه ارثيه ، پس حال كه حمل
ظاهر شده وبه قدر ثلث ممضى است ، ثلث تمام تركه موزع مىشود بر همه به خصوص
زوجه وخودش وشاگردش . واگر شك شود كه از بابت وصيت است يا تقسيم ارث ، باز
حكم همين است كه حكم وصيت جارى مىشود .
سادسا ، معلوم باشد كه قدر واجب از تجهيز وكفن ودفن ميت ، با عدم وصيت از أصل
تركه خارج مىشود . وبا وصيت چنانچه مفروض در مورد سؤال است ، آن مقدار واجب مثل
ساير واجبات مقدم است بر مستحبات .
سؤال وجواب ( فارسي ) — صفحة 369
مساهمون: السيد محمد كاظم الطباطبائي اليزدي
ص٣٦٩