وهر گاه اين أمور معلوم شد مىگوئيم : در مورد سؤال كه گفته است تركه را به همان
طورى كه در سنه 1327 قرار داده عمل كنند وتركه تقريبا هزار ليره است ، ثلث آن را جدا
كرده ، أول صد وهشتاد ليره در خمس ومال امام ( ع ) وحج ومظالم صرف كنند چون از
واجبات است . وصد جلد كلام الله شاگردش را نيز بدهند چون معين است . وقدر واجب از
كفن ودفن را نيز بردارند وتتمه ثلث را قسمت كنند بر زوجه ودو دختر ، وبقيه از مستحبات
كفن ودفن وسنگ مزار بالنسبة مثل غرماء مفلس
پس تمام تركه را به قيمت حاليه تقويم مىكنند . اگر مثلا هزار ليره باشد ، ثلث آن سيصد
وسى وسه ليره وثلث مىشود . صد وهشتاد ليره وصد جلد كلام الله ومصرف واجب كفن
ودفن از آن بيرون مىكنند . بقيه هر چه بماند 14 قسمت مىكنند : چهار قسمت از آن چهارده تا
الا جزئي كه حصه مستحبات كفن ودفن مىشود بالنسبة ، مىدهند به زوجه ، وبه هر يك از
دخترها پنج قسمت الا جزئي كه حصه بالنسبة مستحبات است ، مىدهند .
واز دو ثلث ديگر از تركه يك ثمن آن را مىدهند به زوجه وهفت ثمن ديگر را ما بين دو
دختر وحمل قسمت مىكنند . پس اگر حمل دختر است ، آن ثمن سه قسمت مىشود . واگر
پسر است چهار قسمت ، دو قسمت از آن به پسر ودو از آن به دو دختر وبه هر حال بايد
مراعاة كنند كه مهما أمكن حصه زوجه از اعيانى باشد كه معين كرده كه مخلفات خانه باشد .
وحصه دختر أوله از باب اوطه ودختر دويم از ماكنه ومخلفات اوطها وكلام الله داده شود .
واگر تركه كمتر يا بيشتر از هزار لير است باز به همين طرز قسمت كنند .
واگر املاك را بعض وراث قيد كرده در دفتر عثمانى ومعلوم است كه مال أو است يا
ممكن نيست استرداد آن ، پس بقيه را به همين نحو قسمت كنند . وعلى أي حال ، واجبات را
مقدم دارند چنانچه ذكر شد .
آنچه ذكر شد در صورتي است كه معلوم نباشد كه وصيت به خمس ومال امام ( ع ) زكات
وحج از باب احتياط مستحبى است . ومحتمل هم نباشد كه بعد از وصيت سنه 1327 تا سنه
1329 چيزى از بابت مذكورات خودش داده باشد . واما اگر معلوم باشد كه از بابت احتياط
مستحبى است ، پس حال كه ششصد ليره خسارت كرده آن خسارت بر اينها نيز وارد مىآيد .
سؤال وجواب ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: السيد محمد كاظم الطباطبائي اليزدي
ص٣٧٠