جواب : هر گاه ميل كرده باشد آن ديوار به عمارت عمرو ، كه قدرى از هواي آن را
مشغول كرده باشد ، واجب است بر أو تعمير نمايد يا خراب كند ، والا ضامن است . واگر ميل
نكرده است به سمت خانه عمرو ، ولكن مشرف بر خرابى است ودر معرض وقوع در خانه
عمرو ، در اين صورت نيز واجب است تعمير آن ، هر گاه محل خوف وقوع واتلاف نفس باشد .
وهر گاه عرفا خرابى عمارت عمرو را مستند به زيد كنند ، كما لا يبعد ، بعيد نيست ضمان
أو . واما اگر آثار خرابى نداشته باشد وبغتة خراب شود ، ضمانى نيست ( والله العالم ) .
سؤال 401 : اگر كسى ، مملوك شخصي را اذيتى غير از جنايت برساند ، كه موجب شود
كه مدتي نتواند خدمت كند ، ضامن است يا نه ؟
وهم چنين اگر حرى را زد مثلا ، كه مريض شد ومدتي مبتلا بود آيا ضامن مخارج آن
هست يا نه ؟
جواب : در مملوك ، ضامن است . چون تفويت كرده است منافع آن عبد را بر مالك ، واما
در حر ، پس مشكل است . هر چند اگر صدق كند كه اضرار كرده است أو را نسبت به آنچه
خرج مىكند از براي عود به صحت ، بعيد نيست ضمان ( والله العالم ) .
سؤال 402 : مالي به امانت نزد زيد بود ، عمرو أو را اكراه كرده بر تلف كردن ، آيا زيد
ضامن است يا نه ؟
جواب : امانت ، هر گاه بدون تعدى وتفريط تلف شود در يد امين ، يا ظالمي قهرا آن را
بگيرد ، ضامن نيست . بلكه ضمان ، بر آن ظالم است .
واما اگر آن ظالم اكراه كند امين را بر دادن به أو يا بر اتلاف آن ، پس محل خلاف است .
اظهر در صورت أولى ، عدم ضمان است . هر چند محكى است از علامه در تذكره ضمان أو ،
چون مباشر اتلاف شده است به دادن آن ظالم . غاية الأمر ، قرار ضمان بر ظالم است . وفيه أن
ذلك مناف لقاعدة عدم ضمان الأمين .
واما در صورت دويم ، پس اظهر ضمان است . بلكه صاحب جواهر نفى اشكال فرموده
است در ضمان أو 1 ، واين كه قرار بر مكره است ، وفرق ما بين صورتين ، حكم عرف است به
هامش
1 . جواهر ، ج 27 ، ص 103 .