از سال 358 / 968 اشراف حجاز را مورد حمايت مالى قرار داده بودند . « 1 » چرا كه به دليل كمبود منابع مالى در مكه و تعهد شريف مكه در قبال ساير اشراف ، حكومت مكه سخت به حمايت فاطميان نياز داشت ، زيرا جز اين كمكها و آنچه از بازار مكه در ايام حج به دست مىآوردند ، منبع مالى ديگرى نداشتند و از سوى ديگر ، با توقف حج ، قيمتها بالا مىرفت و مشكلات بيشتر مىشد . « 2 »
رقابت سلجوقى - فاطمى
سلجوقيان وعباسيان با بهرهگيرى از شرايط اقتصادى و سياسى حاكم بر مصر تلاش كردند تا با نفوذ دولت فاطمى در حجاز به مقابله برخيزند . در مقابل ، اشراف حجاز هم در مكه و مدينه ، در صدد بهرهگيرى از اختلاف ميان اين دو قدرت بودند . وضعيت ياد شده براى اشراف حجاز و حكمرانى آنان بر حرمين ، فوايدى در برداشت . حاكمان حجاز از رقابت سلجوقيان و عباسيان با فاطميان ، تأثير پذيرفتند و هرگونه تغييرى ، بر وضعيت آنان تأثير مىگذاشت . توجه به وقايع آن دوره ( 447 - 567 / 1055 - 1171 ) به خوبى بيانگر آن است كه هريك از طرفين رقيب درصدد بود تا با رسيدگى به وضعيت حجاج توجه و رضايت آنان ، وضعيت خود را بهبود بخشد . اداى شعائر حج ، زمينه را براى اظهار اين رقابت خويش در قالب توجه به حجاج و حمايت از آنان و نتيجتا كسب اين رقابت در
هامش
( 1 ) . ناصرخسرو ، سفرنامه ، ص 110
( 2 ) . فاسى ، شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 311 ؛ ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 470