سلطه اش بر اثر قحطى و كم شدن آب نيل آغاز شده بود ، به تدريج افزايش يافت ، به طورى كه كشاورزى محدود شده ، مواد غذايى كاهش يافت ، قيمتها رو به فزونى نهاد و گرسنگى و در نتيجه و با شايع گرديد . « 1 » اين مشكلات براى هفت سال ( 446 - 454 / 1054 - 1062 ) ادامه يافت و ضمن آن ارزاق از ميان رفت و هزاران نفر از مردم جان باختند . « 2 » بازتاب منفى اين بحران اجتماعى ، وضعيت سياسى و اقتصادى دولت فاطمى در مصر و خارج از آن به خصوص حجاز را تحت تأثير قرار داد . سلطهء دولت مركزى در مصر رو به افول نهاد و با گسترش بحران ، رقابت بر سر منصب وزارت و عزل و نصبها شدت گرفت ، به طورى كه در مدت 9 سال ، 40 وزير سر كار آمدند و عزل شدند . « 3 » هنوز اوضاع مصر رو به بهبودى نرفته بود كه بار ديگر در سال 459 / 1067 قحطى در آن سرزمين آغاز شد و اوضاع وخيمتر گرديد . اين قحطى به مدت هفت سال ديگر ، تا سال 466 / 1074 ادامه يافت كه آن را « الشدّة المستنصريه » مىنامند . « 4 » در همان روزگار فتنه ها ، بحرانها و نبردهاى داخلى هم در جريان بود و تا سال 462 / 1072 ، به خصوص در ميان بردگان و تركها ادامه داشت . در اين نبردها به طور معمول كه به رهبرى ناصرالدوله حسين بن حمدان تغلبى ، درخواست افزايش حقوق خود را داشتند ، پيروز مىشدند . در سال
هامش
( 1 ) . مقريزى ، اغاثة الامه ، ص 26 - 23 ؛ اتعاظ ، ج 2 ، ص 226 - 224
( 2 ) . مقريزى ، اغاثة ، ص 24 ؛ ابن تغرى بردى ، النجوم ، ج 5 ، ص 84
( 3 ) . ابن ظافر ، اخبار الدول ، ص 81 - 78 ؛ مناوى ، الوزاره و الوزراء ، ص 310 - 307
( 4 ) . ابن ظافر ، اخبار الدول ، ص 74 ؛ ابن خلكان ، وفيات ، ج 5 ، ص 230 ؛ آن را بهمستنصر فاطمى منسوب ساخته كه اين بحرانهاى مالى در زمان وى پديد آمد .