وضعيت دولت سلجوقى
سلجوقيان يكى از قبايل ترك تبار بودند كه در دشت تركستان زندگى مىكردند ، « 1 » رهبران آنان توانستند در نيمهء اوّل قرن پنجم هجرى ( يازدهم ميلادى ) دولتى وسيع تشكيل دهند كه بلاد ماوراءالنهر ، خراسان ، فارس ، اصفهان ، رى ، همدان ، گرگان ، طبرستان و جز اينها را تحت اختيار خود در آورد . « 2 » آنان با خليفهء عباسى در ارتباط بودند و خليفه و نيز حكومت آنان را رسما تأييد مىكرد ، چرا كه آنان ، دولتى نيرومند بودند كه در صحنهء سياسى شرق ظاهر شده و به تأييد خليفه نياز داشتند تا از نگاه مسلمانان ، مشروعيت به دست آورند ؛ « 3 » مسلمانانى كه شاهد قيام دولت سنى مذهب سلجوقى و وسعت گرفتن دامنهء قدرت آنان و غلبهء مذهب سنى در تمامى سرزمينهاى تحت سلطهء آنان بر ساير مذاهب شيعى بودند . « 4 » همين مسأله رمز استحكام روابط آنان با خلافت عباسى بود ؛ چرا كه آنان به عنوان پيروان مذهب تسنن ، خليفهء عباسى را رئيس شرعى و
هامش
( 1 ) . نام سلاجقه از جد آنان به نام سلجوق بن دقاق كه آنان را متحد كرد و پايه و اساسىرا گذاشت كه بعدها طغرل بيك و ديگر سلاطين سلجوقى آن را گسترش دادند ، گرفته شده است . بنگريد ، راوندى ، راحة الصدور ، ص 214 - 145 ، عبدالمنعم حسنين ، سلاجقة ايران و العراق ، ص 37 - 24
( 2 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 99 و بعد از آن ؛ بيهقى ، تاريخ البيهقى ، ص 593 - 592 ، 604 - 600 ؛ ابن خلكان ، وفيات ، ج 5 ، ص 285 - 284 ؛ راوندى ، راحة الصدور ، ص 153 و بعد از آن . زهرانى ، نفوذ السلاجقه ، ص 50 - 41
( 3 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 166 ، 223 ؛ راوندى ، راحة الصدور ، ص 169 - 166 ؛ ابن اثير ، كامل ، ج 9 ، ص 511 ، 522 ، 580 ؛ حسينى ، زبدة التواريخ ، ص 57 - 56
( 4 ) . باسيه ، سلاجقه ( دايره المعارف الاسلاميه ) ج 12 ، ص 29