كرد كه از آن جمله ، بازگشايى راه حج و بازسازى آن بود . بدين ترتيب امور مربوط به حجاج سامان يافت و بار ديگر قافلههاى حج از خراسان و عراق به سمت حجاز به راه افتاد . همچنين وى به بازسازى بناى حرمين نيز اهتمام ورزيد . « 1 »
ملكشاه سلجوقى امنيت و آرامش را در مناطق مختلف تحت سيطره خود برقرار كرد و راههاى موجود در سرزمينهاى مختلف را ايمن ساخت . در دورهء حكومت وى امنيت كاروانها تأمين شد ، به طورى كه يك قافله از ماوراءالنهر تا دورترين نقطه در شام بدون محافظ حركت مىكرد . وى همچنين به راههاى حج و منازل آن عنايت داشت و تسهيلات لازم را در مسيرهاى عبور كاروانها فراهم آورد . « 2 » وى حوضچههاى آب در مكه ايجاد كرد و براى اين كار هزينه زيادى صرف كرد . همين طور در سال 475 / 1083 مكوس و خفارات - پولهايى كه از حجاج در مكه يا طول مسير توسط قبايل گرفته مىشد - را در تمامى سرزمينهاى تابع خود لغو كرد و در سال 481 / 1088 بار ديگر بر اين اقدام خود تأكيد نمود . پيش از آن از هر حاجى ، هفت دينار گرفته مىشد . وى دستور داد تا فرمانش بر دو لوحه نوشته شود و نام مقتداى عباسى و نام خودش روى آنها حك شده ، يكى در باب الحلبه و ديگرى در باب جامع القصر بغداد نصب گردد و كسى كه آن را تغيير دهد ، مورد لعن قرار گيرد . وى مبالغ فراوانى به اعراب باديهنشين اعطا كرد ، راهها را از تجاوز آنان ايمن ساخت و متعهد شد كه
هامش
( 1 ) . سبكى ، طبقات الشافعيه ، ج 3 ، ص 140
( 2 ) . ابن خلكان ، وفيات ، ج 5 ، ص 285 - 284