را براى ترميم جاهاى منهدم شده صرف نمود . باقى مانده اين پول در اختيار شريف مكه ، محمد بن جعفر بن ابى هاشم قرار گرفت . « 1 » معناى اين كار آن بود كه هر كسى قصد آن دارد تا در اماكن مقدسه ، اصلاحاتى انجام دهد ، ابتدا بايد رضايت شريف مكه را به دست آورد ، مسألهاى كه رقابت ميان سلجوقيان و عباسيان با فاطميان را تشديد كرد . تا وقتى كه شريف مكه ، امير حجاز بود ، تنها او مىتوانست اجازه اين كار را صادر كند . گاه تمامى مبلغى كه به شريف پرداخت مىشد ، با هزينهء مرمّت و تعمير حرمين برابر بود . « 2 » شاهد ديگر اين سخن آن كه محمد بن جعفر شريف وقت مكه ، مبلغ هزار دينار از احمد بن سلامه گرفت تا به او اجازه دهد تا به برخى از كارهاى اصلاحى در مكه مكرمه و پيرامون آن بپردازد . « 3 » در اين دوره ، اصلاحات مزبور بخشهاى ديگرى از امور مربوط به مسجد الحرام را نيز شامل مىشد كه از آن جمله ساخت منبرى براى خطابه در مسجد الحرام بود كه به دستور مقتدى عباسى و توسط وزيرش فخرالدوله ابونصر محمد بن جهير و تحت نظارت او ساخته شد و روى آن عبارت « لا إله الا اللَّه محمد رسول اللَّه » حك شده بود . « 4 » همچنين نام خليفه و ابن جهير هم روى آن بود . منبر مذكور را با شمارى از اصحاب شريف كه به بغداد آمده بودند ، به مكه فرستادند . زمان رسيدن منبر به مكه ، در سال
هامش
( 1 ) . سبط بن جوزى ، مرآة ، ص 170 ؛ فاسى ، العقد الثمين ، ج 1 ، ص 261 ؛ ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 476 ؛ جزيرى ، الدرر ، ج 1 ، ص 550
( 2 ) . ناصر خسرو ، سفرنامه ، ص 136
( 3 ) . ناصر خسرو ، همان ، ص 123 ، 136
( 4 ) . قلقشندى ، مآثر ، ج 2 ، ص 6 ؛ ابن فهد ، اتحاف ، ج 2 ، ص 479