صفات كنى يك مرآت نبود ، بلكه مرايا باشد و مقتضى تعدد و كثرت بود ( 1 ) .
* متن
فأىّ ( 2 ) اسم إلهىّ نظرت فيه نفسك أو من نظر ، فإنّما يظهر في النّاظر ( 3 ) حقيقة ذلك الاسم : فهكذا ( 4 ) هو الأمر إن فهمت . فلا تجزع و لا تخف ( 5 ) فإنّ الله يحبّ الشّجاعة و لو على قتل حيّة و ليست الحيّة سوى نفسك . و الحيّة حيّة ( 6 ) لنفسها بالصّورة و الحقيقة .
و الشّىء لا يفنى ( 7 ) عن نفسه . و إن أفسدت الصّورة في الحسّ ( 8 ) فإنّ الحدّ يضبطها و الخيال لا يزيلها .
* شرح
يعنى ( 9 ) حيّه به ذات خود زنده است ، [ و ] به ( 10 ) صورت نوعيّه و حقيقت كليّهء خود باقيست ، كه شيء از نفس خود - يعنى از حقيقت ذات خود - هرگز فانى نگردد و اگرچه صورت ( 11 ) حسّيهء او فانى گردد ( 12 ) . چرا كه آن محدود حقيقت ثابته در علم ، ضابط حقيقت اوست و نمىگذارد كه فنا بدان راه يابد ، و خيال حافظ ( 13 ) صورت نوعيّهء مثاليّهء اوست . و مقصود آنست كه الياس - عليه السّلام - إدريس بوده است ، كه صورت شخصيّهء او فانى شد ، و حقيقت روحيّه به آسمان مرتفع گشت ، باز به صورت شخصيّهء الياسيّه ( 14 ) عود كرد ، تا محجوبان بدانند كه اگر فسادى به صورت حسيّه راه يابد آن سبب فناى حقيقى نمىگردد و حق قادر است كه باز آن ( 15 ) را كسوتى بخشد ، و يك بار ديگرش پيدا كند اگر خواهد ، نه چنانچه تناسخيان .
هامش
( 1 ) د : باشد . س : « بود » ندارد .
( 2 ) و : و أي .
( 3 ) س : في النّار .
( 4 ) و ، س : فهذا .
( 5 ) د : تحفف .
( 6 ) س : حيّه به معنى حياة نفسها .
( 7 ) ع ، د ، س : يقتل .
( 8 ) د : في الجنس .
( 9 ) د : يعنى به ذات . . .
( 10 ) د : و به صورت .
( 11 ) س : به صورت .
( 12 ) س : مىگردد .
( 13 ) د : حافظه .
( 14 ) س : الياس .
( 15 ) س : باز آن كسوت بخشد .