جواب : مهر والده داخل ديون است واز أصل مال وضع مىشود قبل از وصيت
وميراث ، بعد از ثبوت مقدار ، وقسم ، در جائى كه ضرور باشد . وزيادتى كه از براي عروسى
كردن بعضي ملحوظ داشته از باب وصيت است وهر گاه از ثلث زايد نباشد بايد وضع كرد
قبل از ميراث . وهر گاه زايد باشد موقوف است به اجازه وارث . واما تقسيم ساير مال بين
الوراث : پس اگر خصوص مال معينى را ملاحظه نكرده وحصه هر يك از ميراث هم
مساوى همان مىشود كه گفته است ، پس آن وصيت لغو است واين معنى بدون وصيت
هم ثابت مىشود . وهر گاه خصوص أموال معينه را به نظر آورده - مثل آن كه فلان باغ را به
فلان وارث بدهند وفلان ملك را به فلان وهم چنين . . . وقيمت آن أعيان هم مساوى حصه
ايشان است - وصيت أو در تعيين بيش از ثلث ممضى نيست . مگر با اجازه ورثه . پس هر
يك از آنها ثلث آنچه را كه تعيين كرده متصرف مىشوند ، ودر باقي همه شريك اند . مگر
با امضاى ورثه .
وهر گاه در تقسيم زياد وكم قرار داده باشد ومنظور أو وصيت در آن زايد بوده ، آن هم از
ثلث مسموع است . واما اگر قصد أو اين بوده كه از حصه يكى كم كند وحصه أو را از براي
ديگرى قرار بدهد ، ظاهرا صحيح نيست . هر چند أحوط اين است كه آن را هم از باب
وصيت محسوب دارد ، به اين معنى كه هر گاه آن قدرى كه اين وارث را از آن محروم كرده
زايد بر ثلث نيست ، ممضى باشد ، والا فلا ، مگر با اجازه وارث .
124 : سؤال : شخصي فوت شده است ودو سه يوم قبل از وفات وصيت كرده است كه
مجموع أمور أو تعلق به برادر صلبي وبطني أو داشته باشد . وبرادر مادرى تنها هم دارد .
ودو خواهر پدر مادرى دارد . بيان فرمايند كه وصيت أو چه صورت دارد ؟ وباز هم بيان
فرمايند كه با وجود دو خواهر ويك برادر كه از أبوين خود دارد ، برادر مادرى تنها چه قدر
از متروكات أو مىبرد ؟ ووصيت كرده است كه يك سال نماز از براي أو استيجار نمايند
ويك تومان هم از باب زكات بدهند . آيا اينها از أصل مال وضع مىشوند يا از ثلث ؟
جواب : يك تومان زكات از أصل مال وضع مىشود . ويك سال نماز از ثلث مال وضع
مىشود ، على الأظهر الأشهر . وتتمه ثلث را از باب وصيت به برادر صلبي وبطني أو
مىدهند . ودو ثلث ديگر را ميان كل ورثه كما فرض الله قسمت مىكنند به اين نحو كه
سدس آن را به برادر مادرى مىدهند ، وباقي را ما بين برادر وخواهرهاى پدر مادرى
( للذكر مثل حظ الأنثيين ) قسمت مىكنند .