دانشمند بوده است نه از سوى خداوند متعال .
همچنين « خشيت » در اينجا به معنى « علم » است . نظير اين آيات شريفه كه مىفرمايد :
وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً
« 1 » و آيه
إِلَّا أَنْ يَخافا أَلَّا يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ
« 2 » و آيهء
وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً
« 3 » كه در همگى « خوف » به معنى ( علم / دانستن ) مىباشد .
بدين تأويل گويى آن دانشمند گفته است : من بنا به اعلام خداوند متعال ، دانستم كه اگر آن شخص زنده بماند ، پدر و مادرش كافر خواهند شد و اگر كشته شود ، آن دو بر ايمانشان باقى خواهندماند . پس باقى گذاردن او موجب فساد مىگردد و لذا حرمت آن [ خون ] ساقط گرديد . از طرفى بين آنكه خداوند او را ميرانده يا فرمان كشته شدنش را دهد ، فرقى وجود ندارد . همچنين گفته شده است خوفى كه همراه با يقين و قطعيّت نيز نباشد ، با لفظ « خشيت » از آن تعبير مىشود و اين معنى با پاسخ كسانى كه معتقد به كفر آن شخص و استحقاق وى براى كشته شدن هستند ، منطبق است ضمن آنكه ترس از وارد كردن پدر و مادر خود به كيش كفر هم به استحقاق او براى كشته شدن اضافه شده و مؤيد آن است .
معنى ديگر « خشيت » ، كراهت و ناخشنودى است . گفته مىشود : « فرّقت بين الرّجلين خشية أن يقتتلا » يعنى : آن دو را از هم جدا كردم چون دوست نداشتم با يكديگر نزاع كنند . ) « 4 »
با اين تأويل به اضافهء وجهى كه پيش از اين گفته و در آن « خشيت » را به معنى « علم » دانستيم ، اضافه كردن خشيت به خداوند متعال جايز بوده و خالى از اشكال است .
اگر گفته شود : با توجّه به آنكه داشتن يك كشتى برابر با داشتن ثروتى فراوان مىباشد ؛ معنى اين سخن خداوند متعال كه فرمود :
أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ
« 5 »
هامش
( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 128 . اگر زنى مىدانست كه شوهرش با او بدرفتارى كرده ، از او روى مىگرداند .
( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 229 . جز اينكه بدانند كه حدود خدا را برپانخواهند داشت .
( 3 ) - توبه ( 9 ) آيهء 28 . اگر دانستيد كه فقير مىشويد ، بيم فقير شدن داشتيد .
( 4 ) - چنانكه ملاحظه مىشود « خشيت » در اينجا به معنى دوست نداشتم بهكاررفتهاست كه در فارسى نيز داراى نمونههاى بسيارى است . م
( 5 ) - كهف ( 18 ) آيهء 79 . امّا آن كشتى متعلّق به چند بينوا بود كه با آن در دريا كار مىكردند . ( و ) پشت سر آنان فرمانروايى كه هر كشتى [ سالمى ] را غصب مىكرد .