فاصلهء دو نماز نازل شده است . زيرا در زمان پيغمبر ( ص ) هنوز مرزى وجود نداشت كه فقرهء « رابطوا » به معنى امر به حفظ مرزها باشد « 1 » . حاكم نيز در صحيح خويش همين روايت را از طريق ديگر آورده است .
سورهء نساء
وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ . . .
( آيهء 2 ) . مقاتل و كلبى گفتهاند اين آيه ، دربارهء مردى از غطفان است كه اموال بسيارى از آن برادرزادهء يتيمش نزدش بود . يتيم پس از بلوغ طلب مال كرد و آن مرد نمىداد . برادر زاده و عمو مرافعه نزد رسول اللّه ( ص ) بردند و آيهء بالا نازل شد . مرد گفت : خدا و رسول اللّه ( ص ) را اطاعت مىكنم و پناه بر خدا از « گناه بزرگ » و مال جوان را پس داد . آنگاه پيغمبر ( ص ) فرمود : هر كس خويش را از حرص نفس نگاه دارد ، در حالى كه چنين مالى به دو رسيده است به بهشت برسد . جوان آن مال را در راه خدا انفاق كرد و پيغمبر ( ص ) فرمود : اجرى حاصل شد و بار مسئوليتى باقى ماند . پرسيدند : يا رسول اللّه ( ص ) اجر معلوم است ، بار مسئوليت كدام است ؟ فرمود : اجر را پسر برد ، و زر بر پدر ماند [ كه شخصا انفاق نكرده بود ] .
وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى . . .
( آيهء 3 ) . ابو بكر تميمى با اسناد از عايشه روايت مىكند : آيه دربارهء مردى نازل شد كه دختر يتيمى را سرپرستى مىكرد كه دختر اموالى داشت و حامى و مدافعى نداشت . آن مرد با دختر بد رفتارى مىكرد و كتكش مىزد و به طمع مال ، شوهرش نيز نمىداد ، آيهء بالا نازل گرديد ، يعنى دختر را رها كن و زن ديگر بگير . مسلم نيز ، به طريق ديگر همين روايت را آورده است .
به گفتهء سعيد بن جبير و قتاده و ربيع و ضحاك و سدّى ، مردم از مال يتيمگان حذر مىكردند اما هر چند تا زن مىخواستند مىگرفتند و به عدالت يا غير عدالت رفتار مىنمودند . وقتى از پيغمبر ( ص ) دربارهء يتيمان سؤال كردند ، آيهء 2 سورهء نساء آمد و به
هامش
( 1 ) يكى از معانى مادهء « ربط و رباط » بستن و آمادهء نگه داشتن اسبان براى جهاد است ، و ممكن است در آيهء مورد بحث به همين معنى منظور شده باشد . - م .