مىكند كه قريش نزد يهود رفته پرسيدند موسى معجزهاى براى شما آورد ؟ گفتند : عصا و يد بيضا . و نزد مسيحيان رفته پرسيدند عيسى چه كار مىكرد ؟ گفتند : كور و پيس را شفا مىداد و مرده زنده مىكرد . پس نزد پيغمبر ( ص ) آمده گفتند : از خدايت بخواه كوه صفا را طلا سازد ؛ و آيهء بالا در جواب نازل شد .
فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ . . .
( آيهء 195 ) . اسماعيل بن ابراهيم نصر آبادى با اسناد روايت مىكند كه ام سلمه از پيغمبر ( ص ) پرسيد يا رسول اللّه ( ص ) ذكر هجرت زنان در وحى خدا نيامده ، آيهء بالا نازل گرديد . حاكم در صحيح خويش همين روايت را به طريق ديگر آورده است .
لا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلادِ . . .
( آيهء 196 ) . اين آيه دربارهء مشركان مكه نازل شد كه در عين آسايش و وسعت معيشت مىزيستند ، تجارت مىكردند و متنعم مىبودند به بعضى مؤمنان گفتند اين طور مشاهده مىكنيم حال دشمنان خدا نيك است و مؤمنان از گرسنگى و تنگدستى دارند مىميرند . آيهء بالا در اين مورد نازل گرديد .
وَ إِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ . . .
( آيهء 199 ) . جابر بن عبد اللّه و انس [ بن مالك ] و ابن عباس و قتاده بر آنند كه آيه دربارهء نجاشى نازل شده كه چون در گذشت ، جبرئيل همان روز خبرش را به پيغمبر ( ص ) رسانيد و رسول اللّه ( ص ) به ياران فرمود : بياييد به برادرى از شما كه در سرزمين ديگر مرده است نماز بگزاريم . پرسيدند او كيست ؟ فرمود :
نجاشى . پس پيغمبر ( ص ) به گورستان بقيع رفت و از مدينه سرزمين حبشه بر او نمايان گرديد و جنازهء نجاشى را مشاهده فرمود و چهار تكبير بر كشيد و براى نجاشى طلب آمرزش نمود . منافقين گفتند : اين را ببينيد كه بر يك كافر حبشى نصرانى كه هرگز او را نديده و همكيش نيستند نماز مىخواند . آيه در جواب آنان نازل شد .
ابو الفضل احمد بن محمد بن عبد اللّه با اسناد از انس [ بن مالك ] روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) به اصحاب فرمود : برخيزيد و بر برادرتان نجاشى نماز بگزاريد . بعضى با هم گفتند : دستور ميدهد بر كافرى حبشى نماز بگزاريد . آيهء فوق در پاسخ آنان نازل گرديد .
مجاهد و ابن جريح و ابن زيد گفتهاند كه دربارهء كليّهء مؤمنان اهل كتاب است .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا . . .
( آيهء 200 ) . سعيد بن ابى عمرو حافظ با اسناد از سلمة بن عبد الرحمن روايت مىكند كه گفت : آيهء بالا دربارهء فضيلت انتظار در