مردى خرماى پست آورد ، و آيهء بالا بدين مناسبت نازل گرديد .
ابو اسحاق احد بن محمد واعظ با اسناد از براء بن عازب روايت مىكند كه آيهء بالا دربارهء [ عدّهاى از ] انصار نازل شد كه شاخههاى خرما كه روى ديوار افتاده بود و خوشههايى از خرماى رسيده و نارسيده داشت ، مىآوردند و بر طنابى كه بين دو ستون در مسجد پيغمبر ( ص ) بسته شده بود مىآويختند كه مهاجرين فقير از آن بخورند و تعمدا خوشههاى خشكيده يا فاسد را مىآوردند و گمان مىكردند كه آن رفع تكليف مىكند ، آيهء بالا آمد كه :
وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ
، مقصود خوشههاى خرمايى است كه ميوهء پلاسيده و وازده داشته و خود شما به عنوان هديه نمىپذيريد .
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ . . .
( آيهء 270 - 271 ) . كلبى گويد : چون آيه 270 بقره نازل شد كه
وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ . . .
صحابه پرسيدند : يا رسول اللّه ( ص ) صدقه پنهان برتر است يا آشكار ؟
آيهء مورد بحث فرود آمد ( كه هر دو ثواب دارد ) .
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً . . .
( آيهء 274 ) . اسماعيل بن ابراهيم نصر آبادى با اسناد از شعيب و او از پدر و جدش روايت مىكند كه آيهء فوق دربارهء اسب سواران لشكر اسلام نازل شد . همو گفته است : هر كسى در خانهاش اسب نژادهاى داشته باشد دچار صرع يا جنون نمىشود . ابو امامه و ابو درداء و مكحول و اوزاعى و رباح بن يزيد گويند : آيه بالا در باب كسانى آمد كه در راه خدا اسب نگه مىداشتند ؛ به منظور جهاد نه خودپسندى و لافزنى جاهليت .
احمد بن محمد بن ابراهيم ثعلبى با اسناد از خيثم بن عبد اللّه صنعانى و او از ابن عباس روايت مىكند كه مقصود اين آيه تأمين علوفه اسبان جنگى است و دليل بر صحت اين نظر روايتى است كه ابو اسحاق مقرى با اسناد از اسماء بنت يزيد مىآورد كه رسول اللّه ( ص ) فرمود : هر كسى اسبى در راه خدا نگه دارد و به حساب خدا به آن رسيدگى نمايد گرسنگى و سيرى و تشنگى و سيرابى و حتى ادرار و سرگين آن اسب روز قيامت در ميزان اعمال آن شخص منظور مىگردد .
ابو اسحاق با اسناد از جابر روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) فرمود : كسى كه در راه خدا براى اسبش انفاق كند مانند كسى است كه به دست خود صدقه مىدهد .
ابو حامد احمد بن حسن كاتب با اسناد از ابو امامه باهلى روايت مىكند كه هر كس بدون طمع شهرت و ريا اسبى را در راه خدا نگه دارد ، از جمله مشمولان آيهء بالا است .