محمد بن اسحاق بن يسار گفته است : وقتى ابراهيم با نمرود محاجّه مىكرد و بدانجا رسيد كه « پروردگار من زنده مىكند و مىميراند » ( بقره 258 ) نمرود گفت : « من هم زنده مىكنم و مىميرانم » و مردى را كشت و ديگرى را رها كرد - ابراهيم گفت : زنده ساختن مردگان چنين است كه جان به تن مرده باز مىگرداند . نمرود پرسيد آيا آنچه مىگويى خود به چشم ديدهاى ؟ و ابراهيم نتوانست بگويد كه به چشم ديدهام ؛ لذا به استدلال ديگرى پرداخت . بعدا از پروردگار خويش درخواست نمود كه چگونگى احياء مرده را به دو بنماياند تا موقع احتجاج با دلى استوار و مطمئن سخن راند ، و « هر چه گويد ديده گويد » .
ابن عباس و سعيد بن جبير و سدّى گفتهاند كه چون خدا ابراهيم را خليل خويش كرد ، ملك الموت از خدا درخواست كه مژده رسان اين لقب به دو باشد ، و نزد ابراهيم رفت و گفت : آمدهام بشارتت دهم كه خدا ترا به عنوان خليل برگزيد . ابراهيم خدا عزّ و جلّ را سپاس كرد و پرسيد : علامت آن چيست ؟ ملك الموت گفت : « دعايت مستجاب است ، و اگر بخواهى مرده زنده مىشود » و باز گشت و رفت . آنگاه ابراهيم از خدا درخواست تا احياء اموات را به دو نشان دهد . خدا گفت : مگر ايمان ندارى ؟ ابراهيم عرض كرد : چرا ، ليكن مىخواهم با استجابت دعا و اعطاى خواهشم از تو مطمئن شوم كه مرا خليل خويش قرار دادهاى .
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . . .
( آيهء 262 ) . كلبى گويد : اين آيه دربارهء عثمان بن عفان و عبد الرحمن بن عوف نازل شد اما عبد الرحمن ، او نزد پيغمبر ( ص ) آمد و چهار هزار درهم اهداء كرد و گفت : هشت هزار درهم داشتم چهار هزار درهم براى خود و خانوادهام نگه داشتم و چهار هزار درهم به خدا قرض مىدهم . رسول اللّه ( ص ) فرمود :
خدا به تو بركت دهد در آنچه نگه داشتى و در آنچه بخشيدى . اما عثمان ، او گفت : تجهيز و بسيج كسانى را كه براى جنگ تبوك وسايل ندارند بر عهده مىگيرم : هزار شتر با جهاز و گليم ، و يك بار سنگين سهم خود را از بيت المال مسلمين .
ابو سعيد خدرى گويد : پيغمبر ( ص ) را ديدم در حالى كه دست به دعا برداشته بود مىگفت خدايا من از عثمان بن عفان راضيم تو هم از او خشنود باش و تا طلوع فجر دعا مىكرد ، و آيه مذكور فرود آمد .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ . . .
( آيهء 267 ) . عبد الرحمن بن احمد صيدلانى با اسناد از جابر روايت مىكند كه پيغمبر ( ص ) براى فطريه يك صاع خرما مقرر نمود .