الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ . . .
( آيهء 121 ) . به روايت عطاء و كلبى ، ابن عباس گويد : اين آيه در شأن اهل سفينه نازل شد و آنان چهل مرد حبشى بودند كه همراه جعفر بن ابى طالب از حبشه آمدند . ضحاك گويد : اين آيه در شأن يهوديان است كه به اسلام گرويدند . قتاده و عكرمه گويند : در حق خود حضرت رسول ( ص ) است .
أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ . . .
( آيهء 133 ) . اين آيه در جواب يهوديان نازل شد كه به پيغمبر ( ص ) گفتند مگر نمىدانى كه يعقوب چون مرد اولادش را به يهوديت سفارش كرد ( و ما طبق وصيت يعقوب بر آيين خويش باقى هستيم ) .
وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا . . .
( آيهء 135 ) . ابن عباس ، گويد : اين آيه در پاسخ سران يهود مدينه ، كعب بن اشرف و مالك بن صيف و ابو ياسر بن اخطب و نيز مسيحيان نجران است كه در مباحثهء با مسلمين هر يك دين خود را برحقتر از كيشهاى ديگر مىشمردند . يهود مىگفتند : موسى برترين پيغمبران و تورات بالاترين كتابها و دين ما بهترين اديان است و منكر مسيح و انجيل و محمد و قرآن بودند و مسيحيان ، عيسى را برترين پيغمبران و انجيل را بالاترين كتاب و دين خويش را بهترين اديان معرفى مىكردند و محمد و قرآن را منكر بودند و هر كدام ، مسلمين را به كيش خويش دعوت مىكرد كه دين حق همين است و بس .
صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً . . .
( آيهء 138 ) . ابن عباس گويد : مسيحيان را وقتى فرزندى متولد مىشد ، روز هفتم با آب ، غسل تعميدش مىدادند تا تطهيرش كنند و مىگفتند اين به جاى ختنه كردن - كه علامت يهوديت بود - نشانهء مسيحيت است و طفل بدين گونه مسيحى مىشود ، و آيه بدين مناسبت نازل شد .
سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ . . .
( آيهء 142 ) . محمد بن احمد بن جعفر با اسناد از براء [ بن عازب ] روايت مىكند كه وقتى پيغمبر ( ص ) به مدينه آمد شانزده يا هفده ماه به سمت بيت المقدس نماز مىخواند و خود علاقهمند مىبود كه به سوى كعبه نماز بخواند و اين آيه نازل شد :
قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ
( آيهء 144 ) مردم سفيه - مقصود يهوديان است - گفتند به چه سبب قبلهء آنان تغيير كرد ؟ و آيهء مورد بحث در جواب نازل شد .
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ . . .
( آيهء 143 ) . كلبى از ابن عباس روايت مىكند كه برخى از