اصحاب در دل گفتند چگونه بر كسى نماز بگزاريم كه رو به قبلهء ديگرى عبادت مىنمود - چه نجاشى تا دم مرگ به سوى بيت المقدس نماز مىخواند ولى قبلهء مسلمين به كعبه برگشته بود . بدين مناسبت آيهء مورد نظر نازل گرديد . ابن عباس گويد آيه بالا با آيهء
وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ
( بقره ، آيهء 144 و 150 ) منسوخ گرديد . عطاء خراسانى از قول ابن عباس مىآورد : اولين آيهاى كه در قرآن منسوخ شد آيهء قبله بود كه نخست بر اساس
« فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ »
( بقره ، آيهء 115 ) بود . پيغمبر ( ص ) رو به بيت المقدس نماز مىخواند و خدا قبلهء وى به بيت العتيق - يعنى كعبه - برگردانيد .
از ابن أبى طلحه والبى روايت كردهاند كه پيغمبر ( ص ) وقتى به مدينه هجرت كرد بيشتر مردم آن يهودى بودند و خدا به پيغمبر ( ص ) امر كرد كه رو به بيت المقدس نماز بخواند و يهوديان از اين امر خوشحال بودند و ده ماه و اندى چنين بود اما پيغمبر ( ص ) قبلهء ابراهيم را دوست داشت و چون خدا قبله را به كعبه برگرداند يهوديان به شك افتاده گفتند :
ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها
( بقره ، آيهء 142 ) و آيهء مورد بحث نازل گرديد .
وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً . . .
( آيهء 116 ) . اين آيه در حق يهود است كه مىگفتند : عزيز پسر خداست و مسيحيان نجران كه مىگفتند مسيح پسر خداست و مشركان عرب كه فرشتگان را دختران خدا مىناميدند .
وَ لا تُسْئَلُ عَنْ أَصْحابِ الْجَحِيمِ . . .
( آيهء 119 ) . ابن عباس گويد : پيغمبر ( ص ) روزى گفت كاش دانستمى پدر و مادر من چه كردند ؟ آيه نازل شد كه از احوال اهل جهنم مپرس ! و اين بر اساس قرائت « لا تسأل » به جزم است . اما به عقيدهء مقاتل پيغمبر ( ص ) مىگفت اگر خدا بر يهود بلايى مىفرستاد ايمان مىآوردند و آيه نازل شد كه تو مسئول اهل جهنم نيستى [ طبق عقيدهء شيعه آباء و امّهات پيغمبر ( ص ) موحّد بودهاند ] .
وَ لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لَا النَّصارى . . .
( آيهء 120 ) . مفسران گويند يهود و مسيحيان از پيغمبر ( ص ) تقاضاى مدارا مىنمودند و وعده مىدادند كه اگر مدارا كند و مهلتشان دهد موافقت كنند و به دو بگروند و اين آيه ( براى آگاهى پيغمبر ) نازل شد . ابن عباس گويد اين آيه دربارهء قبله است زيرا يهود مدينه و مسيحيان نجران اميدوار بودند كه پيغمبر ( ص ) بر قبله ايشان نماز بخواند و چون قبله به سوى كعبه برگرديد بر آنان گران آمد و از اينكه پيغمبر ( ص ) به دينشان متمايل شود نوميد شدند و آيهء بالا نازل گرديد .