خوان را مىدانى ؟ گفتم : « نى ، يا رسول اللّه » فرمود كه فلانى ديو اعوذ خوان است ، و فلانى شيطان لا حول خوان است ، از ايشان برحذر باش . هر دو را مىشناختم و با ايشان صحبت مىداشتم ، ترك صحبت ايشان كردم .
فصل پنجم در بيان ملائكه
( 21 ) بدانكه به نزديك اين ضعيف آن است كه كاركنان عالم علوى و كاركنان عالم سفلى جمله ملائكهاند . علم هريك معلوم است ، و عمل هريك معلوم است ، و مقام هر يك معلوم است و
« ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ »
. 241 علم ايشان زيادت نشود و عمل ايشان ديگرگون نگردد . هريك به عمل خود مشغولاند ، و آن علم و عمل را از كسى نياموختهاند ، علم و عمل ايشان ذاتى ايشان است ، و با ذات ايشان همراه است . نتوانند كه به آن عمل نكنند ، و نتوانند كه بر خلاف آن عمل ديگرى كنند .
« لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ »
.
( 22 ) اى درويش ! عقل اوّل تنها يك صفّ است 242 ، و ملائكه عالم علوى و عالم سفلى جمله يك صفّاند و از جهت آنكه جمله مراتب وىاند و مبدأ جمله وى است ، و بازگشت كاملان بهوى خواهد بود . بهشت اهل كمال است :
« يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ قالَ صَواباً ذلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ مَآباً »
، « ما
لا يَتَكَلَّمُونَ »
يعنى جملهء افراد موجودات سخن نمىتوانند گفت الا آدمى .
« ذلِكَ الْيَوْمُ الْحَقُّ »
: يوم عبارت از مرتبه است ، يعنى اين مرتبهء انسانى حقّ است ، از جهت آنكه تا به اين مرتبهء انسانى نمىرسند ، استعداد آن ندارند كه بازگردند . و مبدأ و معاد خود را بدانند ، و پروردگار خود را بشناسند ؛ اكنون درين مرتبه هركه خواهد ، بازگردد :
« فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ مَآباً »
.
فصل ششم در بيان نصيحت
( 23 ) بدانكه آدميان ، چون بىاختيار خود به اين عالم آمدند ، از صد هزار كس كه بيامدند ، و برفتند ، يكى چنان بود كه خود را به حقيقت دانست ، و اين عالم را چنانكه