دارد . سهل بن عبد اللَّه گفت : براى آن كه خداى تعالى رحمت در اين شب بر بندگان تقدير كند . بهرى دگر گفتند : براى آن كه در اين شب فريشتگان با قدر و منزلت از آسمان به زمين آيند . خليل احمد گفت : براى آن كه در اين شب زمين بر فريشتگان تنگ شود از بسيارى كه فرود آيند ، من قول العرب : قدرت عليه قدرا إذا ضيّقت عليه ، و منه قوله : وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْه رِزْقُه ( 1 ) .
صحابه خلاف كردند در او ( 2 ) . بعضى گفتند : اين در عهد رسول بود . چون رسول - عليه السلام - برفت ، اين معنى برداشتند ، و بعضى دگر گفتند ( 3 ) : تا به قيامت باشد . ابو مرثد گفت از أبو ذر غفارى - رحمة اللَّه عليه - پرسيدم حديث شب قدر و آن كه مرفوع است يا نيست ! گفت ، من از رسول - عليه السلام - پرسيدم و گفتم : اين چيزى است كه در عهد انبيا باشد يا پس از ايشان باشد ؟ گفت : لا بل تا به قيامت باشد . ديگرى گفت از ابو هريره پرسيدم كه ، مىگويند : شب قدر برداشتند از ميان ما ؟ گفت : دروغ گفت آن كه اين دعوى كرد . گفتم : كى باشد در سال ؟ گفت : در ماه رمضان . بعضى دگر [ 155 - ر ] از صحابه گفتند : او مرفوع نيست ، و لكن در جمله سال باشد تا اگر كسى طلاق خورد يابنده را آزاد كند تا به شب قدر طلاق و عتق موقوف باشد بر يك سال ، تا يك سال تمام بنگذرد واقع نباشد ، و اين يك روايت است از عبد اللَّه مسعود ، و مذهب ابو حنيفه است .
امّا جمهور علما برانند كه اين شب در ماه رمضان باشد هر سال ، و اين قول عبد اللَّه عمر است و حسن بصرى و سعيد جبير .
آنگه خلاف كردند در ماه رمضان كه كدام شب باشد . ابو رزين گفت :
هامش
( 1 ) . سورهء طلاق ( 65 ) آيهء 7 .
( 3 - 2 ) . كا ، آد ، گا : اين .