احكام و تقدير قضايا آنچه خواهد بودن در سال از آجال و ارزاق و اقسام ، همه در اين شب كنند ، من قول العرب : قدرت الشىء قدرا و قدرا و قدّرته تقديرا ، و القدر و القدر لغتان بمعنى التقدير ، قال الشاعر في القدر :
كلّ شىء حتّى اخيك متاع
و به قدر تفرّق و اجتماع
و قال آخر :
نال الخلافة إذ كانت له قدرا
كما اتى ربّه موسى على قدر
فهما لغتان ، كالشعر و الشعر ، و النهر و النهر ، و الشمع و الشمع . و گفتند قوله : فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ ( 1 ) هم اين شب است . و روايت كرد ابو الضحى از عبد اللَّه عبّاس كه او گفت : خداى تعالى حكمها در شب نيمهء ماه شعبان ( 2 ) فصل كند و در شب قدر به فريشتگان سپارد ، و براى آن مبارك خواند او را كه در او خيرهاى بسيار و بركت بسيار از آسمان فرود آيد بر امّت محمّد - صلى اللَّه عليه و آله .
سعيد جبير گفت : در اين شب نامهاى حجّاج بنويسند آنان كه آن سال حج خواهند كردن ، چنان كه يكى زيادت نباشد و يكى نقصان ( 3 ) [ 154 - پ ] . بعضى دگر گفتند : مراد به « قدر » عظمت است ، يعنى اين شب عظمت و بزرگوارى است ، من قولهم : لفلان قدر و منزلة و رفعة ، و منه قوله تعالى : ما قَدَرُوا اللَّه حَقَّ قَدْرِه ( 4 ) ، أى ما عظموه حقّ عظمته .
ابو بكر ورّاق گفت : براى آن شب قدر خواند اين شب را كه هر بىقدرى در اين شب با قدر و منزلت شود چون طاعت كند و اين شب را احيا كند ( 5 ) . و گفتند : براى آن كه طاعت در اين شب بنزديك خداى تعالى قدر و منزلت تمام
6 p
هامش
( 1 ) . سورهء دخان ( 44 ) آيهء 3 .
( 2 ) . كا ، آد ، گا : رمضان .
( 3 ) . آج نشود .
( 4 ) . سورهء انعام ( 6 ) آيهء 91 ، سورهء حج ( 22 ) آيهء 74 ، سورهء زمر ( 39 ) آيهء 67 .
( 5 ) . آد ، گا و به طاعت قيام نمايد .