چيست ؟ گفت رسول - عليه السلام - گفت : علامت شب قدر آن باشد كه بامداد آفتاب بر آيد بر مثال طشتى ، آن را شعاع نباشد ، و بعضى دگر از اصحابه گفتند :
رسول - عليه السلام - شب بيست و سهام ثلثى از شب نماز كرد و شب بيست و پنجم دو بهر از شب نماز كرد و شب بيست و هفتم تا روز نماز كرد .
ابو بكر ورّاق را پرسيدند ، گفت : عدد كلمات اين سورت بر عدد شبهاست ( 1 ) . سورت سى كلمت است و ماه سى شب . آنگه پرسنده را گفت :
بشمر . او مىشمرد ، چون برسيد به « هى » ، گفت : چند دارى ؟ گفت : بيست و هفت . گفت : هى هى . و بعضى دگر گفتند : به شب بيست و نهم باشد . و خبرى روايت كردند كه رسول - عليه السلام - گفت : شب بيست و نهم فريشتگان از آسمان به عدد ريگ بيابان فرود آيند ، [ 156 - پ ] و خبر ( 2 ) بيشتر بر ابهام است .
يكى را از بزرگان صحابه پرسيدند از اين شب ، گفت : من در تعيين اين شب سخن نگويم پس از آن كه از رسول - عليه السلام - شنيدم كه گفت :
التمسوها في تسع بقين أو سبع بقين أو خمس بقين أو ثلث بقين أو آخر ليلة
، گفت : در اين او تار عشر اواخر طلب كنى ( 3 ) .
و حكمت در آن كه خداى تعالى اين شب باز پوشيد در ميان شبهاى ماه رمضان آن است تا بندگان در جملهء شبها اجتهاد كنند بر يك شب اعتماد نكنند . يكى را از بزرگان پرسيدند كه : چرا ( 4 ) شب قدر پوشيده كرد ؟ گفت : لطفا للعباد فى الاجتهاد و ترك الاعتماد و اعداد الزاد في هذه الأعداد ليوم المعاد .
و خداى تعالى چند چيز در چند چيز پنهان كرد : شب قدر ( 5 ) در شبها ، و نماز وسطى در نمازها ، و وقت قيام السّاعه در اوقات ، و نام مهمترين در ميان
هامش
( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : شبهاى ماه است .
( 2 ) . آج : اختيار .
( 3 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : كنيد .
( 4 ) . كا ، آد ، گا خداى تعالى .
( 5 ) . آج در ميان .