كفر و ظلم فرعون دل بگرفت و بيش از اين طاقت نيست مرا از اين ديدن و تحمّل كردن . گفتند : مكن كه شوهر تو خداى آسمان و زمين است . گفت : اگر چنان است كه شما گفتى ( 1 ) ، بگويى ( 2 ) تا براى من تاجى كند و آفتاب بر مقدّمهء او نهد و ماه مؤخّره و ستارگان گرد برگرد او . گفتند : او اين نتواند كردن . گفت : خداوند [ 120 - پ ] و آفريدگار اين چيزها آن باشد كه بر اين قادر باشد و اين چيزها مسخر او باشند .
فرعون بفرمود تا او را نيز چهار ميخ كردند . عند آن حال آسيه گفت : رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتاً فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِه ( 3 ) ، يعنى اين نوع عذاب كه او بدعت نهاده بود . وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ( 4 ) ، يعنى قوم فرعون . خداى تعالى درهاى آسمان برگشاد و جاى آسيه باز نمود در بهشت تا آن عذاب بر او آسان شد .
و جان او برداشت و او را به جاى خود برسانيد در بهشت . و بعضى دگر گفتند :
« اوتاد » عبارت است از طول مدّت و ثبات مملكت او چنان كه اوتاد باشد در زمين ، و على هذا قول الشاعر :
في ظلّ ملك ثابت الأوتاد .
* ( الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ ) * ، آنان كه در زمين طغيان كردند و از حد و اندازهء خود برفتند .
* ( فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ ) * ، و در زمين فساد بسيار كردند .
* ( فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ ) * ، خداى تو محمّد تازيانهء عذاب بر ايشان ريخت . قتاده گفت : « سوط » نوعى است از عذاب . سدّي گفت : هر روز ايشان را لونى عذاب باشد ، و گفتند : آلت عذاب باشد . و درست آن است كه : استعاره است ، چون تازيانه آلت عذاب باشد ، استعاره كرد آن را براى عذاب كيد القدرة و يد النعمة ، قال الشّاعر :
هامش
( 1 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : گفتيد .
( 2 ) . آج و ديگر نسخه بدلها : بگوييد .
( 4 - 3 ) . سورهء تحريم ( 66 ) آيهء 11 .