رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت : او از اهل بدر است و خداى تعالى اطَّلاع كرد بر ايشان ، و همانا بيامرزيده باشد ايشان را ، و لكن او را از مسجد بيرون كنيد . مردم دست به پشت فراز مىنهادند و ( 1 ) مىانداختند . او باز پس همىنگريد تا باشد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - بر او رحمت كند .
چون به در مسجد رسيد ، رسول فرمود كه او را باز آريد . او را باز آوردند ( 2 ) . رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - فرمود كه توبه كن . او توبه كرد ، و رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - قبول كرد از او ( 3 ) ، و خداى تعالى در شأن حاطب اين آيت فرستاد :
* ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِياءَ تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ ) * ، گفت : اى مؤمنان مگيريد دشمن مرا و دشمن خود را دوست ، يعنى با دشمنان من [ و دشمنان خود ] ( 4 ) دوستى مكنيد . * ( تُلْقُونَ إِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ ) * ، دوستى با ايشان مى افگنيد . « با » زيادت است ، و التّقدير : [ تلقون ( 5 ) المودّة اليهم ، كقوله : وَلا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ( 6 ) ، و قوله : وَمَنْ يُرِدْ فِيه بِإِلْحادٍ ( 7 ) ، أى الحادا بظلم ، و قال [ الشّاعر ] ( 8 ) :
فلمّا رجت بالشّرب هزلها العصا
شحيح له عند الازاء نهيم
أى رجت الشّرب .
* ( وَقَدْ كَفَرُوا ) * ، « واو » حال راست ، يعنى در آن حال كه كافر شدهاند به آنچه به شما آمده است از حقّ ، يعنى قرآن . و « من » تبيين راست . * ( يُخْرِجُونَ الرَّسُولَ وَإِيَّاكُمْ ) * ، رسول را و شما را از مكّه بيرون مىكنند . * ( أَنْ تُؤْمِنُوا ) * ، المعنى
هامش
( 1 ) . آد ، گا او را .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : باز آوردندش .
( 3 ) . كا : توبهء او قبول كرد .
( 8 - 5 - 4 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 6 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيه 195 .
( 7 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 25 .