باشد ( 1 ) خفايا و ضماير - وفّقنا اللَّه بما يرضيه عنّا و بعّدنا ممّا يسخطه علينا بفضله و رحمته .
* ( أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا ) * [ 26 - پ ] * ( يَقُولُونَ لإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ ) * ، حق تعالى در اين آيت گفت : نبينى اى محمّد آنان را كه منافق شدند ؟
و منافق آن باشد كه در دل كفر دارد و بر زبان ايمان ، و اشتقاق آن ( 2 ) از « نافقاء » است ، و آن سوراخ موش دشتى باشد كه چند سر دارد ، چون از يكى قصد كنندش از ديگر راه بجهد ، منافق همچنين باشد به ظاهر به در ايمان به در آيد و به باطن به در كفر بجهد ، به زبان با مسلمانان باشد و به دل با كافران ، و اين لفظى شرعى است و معنى او در شرع اسرار الكفر و اظهار الايمان باشد . * ( يَقُولُونَ لإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * ، مىگويند ( 3 ) برادران خود را از كافران اهل كتاب يعنى جهودان بنى قريظه و بنى النّضير ، و قوله : * ( يَقُولُونَ ) * ، در محلّ حال است ، يعنى قائلين . * ( لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ ) * ، منافقان جهودان را گفتند : شما دل مشغول مداريد كه اگر شما را بيرون كنند ما با شما بياييم . * ( وَلا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً ) * ، و در حقّ شما و قصد شما طاعت كس نداريم . * ( وَإِنْ ) * ( 4 ) * ( قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ ) * ، و اگر با شما كارزار ( 5 ) [ كنند ] ( 6 ) ما شما را ( 7 ) نصرت كنيم . * ( وَاللَّه يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ) * ، و خداى تعالى گواهى مىدهد كه ايشان دروغ مىگويند .
* ( لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ ) * ، بل اگر ايشان را كه جهودانند ( 8 ) از مدينه بيرون كنند اين منافقان با ايشان بيرون نشوند ، و اگر با ايشان كارزار ( 9 ) كنند اين
هامش
( 1 ) . آد ، كا : بماند .
( 2 ) . آد ، كا ، گا : او .
( 3 ) . آد ، كا ، گا اين منافقان .
( 4 ) . اساس : و لئن ، با توجّه به نسخه بدلها و ضبط قرآن مجيد تصحيح شد .
( 9 - 5 ) . آد ، گا : كالزار / كارزار .
( 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 7 ) . اساس : ما با شما ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .
( 8 ) . اساس : جهودان ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .