ابو الشّعثاء گفت مردى عبد اللَّه مسعود را گفت : من مىترسم كه هالك باشم . گفت : چرا ؟ گفت : براى آن كه خداى تعالى مىگويد : * ( وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِه فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ) * ، و من مردى شحيحم از دست من هيچ [ 26 - ر ] چيزى بيرون نيامد ( 1 ) . گفت : شحيح نه آن باشد ، شحّ آن باشد كه مال نگاه دارى و از مال برادرت خورى به ظلم ، اين كه تو كردى بخل است و بخل بدخويى است .
علىّ بن طلحه گفت از عبد اللَّه عبّاس كه گفت : در اين آيت مراد آن است كه هر كس كه [ او ] ( 2 ) متابعت هواى نفس كند . ابن زيد گفت : هر كس كه بخل نفس او را حمل نكند كه مأمورات را ترك كند و منهيّات را ارتكاب ، از آنان [ باشد ] ( 3 ) كه او را نگاه داشته باشند از بخل نفس .
أنس مالك روايت كرد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت :
هر كه او زكات بدهد و مهمان را طعام بدهد و در نائبهاى كه افتد خرجى كند ، او برى باشد از شحّ نفس ، و هم أنس مالك روايت كرد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - در دعا گفتى :
اللَّهمّ انّي اعوذ بك من شحّ نفسي و ( 4 ) اسرافها و وسواسها .
جابر عبد اللَّه أنصارى روايت كرد كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت :
اتّقوا الشحّ فانّ الشّحّ اهلك من كان قبلكم
، گفت : بپرهيزيد از بخل كه بخل هلاك كرد آنان را كه پيش شما بودند .
أبو الهيّاج الأسدىّ گفت : به خانهء خداى طواف مىكردم ، مردى را ديدم كه طواف مىكرد مىگفتى :
اللَّهمّ قني شحّ نفسي ،
و بر آن ( 5 ) زيادت نمىكرد . او
هامش
( 1 ) . آد ، كا ، گا : نيايد .
( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به كا افزوده شد .
( 3 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .
( 4 ) . آد من .
( 5 ) . آد ، گا : و بر اين چيزى .