[ 237 - پ ] ، يا مىپندارند آنان كه كردند بديها كه كنيم ايشان را چون آنان كه ايمان آرند و كار نيك كنند ، راست ( 1 ) است زندگانى و مرگشان بد حكمى مىكنند .
و بيافريد خداى آسمانها و زمين و براستى تا جزا كند ( 2 ) هر كسى را به آنچه كرده باشند و بر ايشان بيداد نكنند .
ديدى آن را كه گرفت خدايش راهواى خود و گمراه بكرد او را خداى بر علم و مهر نهاد بر گوش او و دل او و كرد بر چشم او پوشش ؟ كه راه نمايد او را از پس خداى ؟ انديشه نمىكنند ( 3 ) ؟
قوله : * ( حم ، تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّه الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ ) * ، تفسير مانند اين آيت برفت .
* ( إِنَّ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * ، بر قول آن كه گفت « حم » ، قسم است ، « ان » جواب قسم باشد ، و آن كه گفت ، قسم نيست ، ( 4 ) « ان » ابتدا كلامى است . و آن كه گفت ، « حم » نام سورت يا نام قرآن است ، گفت محل او رفع است به ابتدا ( 5 ) و تنزيل در جاى خبر اوست . حق تعالى گفت : اين تنزيل كتابى است از خداى عزيز محكم كار . [ 238 - ر ] آنگه گفت : در آسمان و زمين آياتى و دلالتى هست مؤمنان را كه در او نظر و تفكر كنند . اهل كوفه خواندند ، مگر عاصم : ايات ، در هر سه جاى حملا على قوله ، * ( لآياتٍ ) * ، به صورت مخفوض است و به معنى در محل نصب است بر اسم « ان » ، و آن دو ديگر بدل اوست . و باقى قرا دو باز پسين ( 6 ) به رفع خواندند بر ابتدا ، و خبر او جار و مجرور است .
هامش
( 1 ) . ما ، لا : يكسان .
( 2 ) . ما : كنند .
( 3 ) . لا ، افزوده : ايشان .
( 4 ) . گا ، لا ، آد ، افزوده : گفت .
( 5 ) . گا ، آد : بر ابتدا .
( 6 ) . گا ، آد : دوتاى آخر .