حلالاند زنان ايشان را .
معنى آيت آن است كه ، خداى طعن زد بر كافران به اين حوالت كه كردند .
گفت : آن با ( 1 ) خداى اضافت ( 2 ) كردند كه او در ميان حرير و زر پرورده شود از دختران ، و در وقت خصومت و جدل بيانى نتواند ( 3 ) كردن . از اين جا گفتند ايشان را :
ناقصات العقول ( 4 ) ، ناقصات الحظوظ ، ناقصات الدين ، چون مذمتى است زنان را ، گفت : آن كه محل جلادت و شهامت و آلت جدل و خصومت باشد ، به خود حوالت كردى ( 5 ) و آنچه آلت ضعف و حليت ( 6 ) و قلت فهم و حيلت باشد ، به من حوالت كردى . و در آيت [ 202 - پ ] قوله : * ( أَ وَمَنْ ) * ( 7 ) ، محل « من » ، سه وجه گفتند ، يكى : رفع ( 8 ) بر ابتدا ( 9 ) على تقدير او من ينشؤا فى الحلية ، كمن ليس ( 10 ) كذلك ، و دوم :
نصب على تقدير او من ينشؤا فى الحلية ، يجعلونه بنات اللَّه ، سيم : جر ، ردا على قوله : * ( مِمَّا يَخْلُقُ ) * و * ( بِما ضَرَبَ ) * ( 11 ) .
* ( وَجَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً ) * ، گفت : كردند اين مشركان فريشتگان را ، كه بندگان خداىاند ، زنان .
اهل كوفه و ابو عمرو خواندند : عباد الرحمن ، به « با » و « الف » فى جمع « عبد » و يقويه 1 » . قوله سبحانه : . . . بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ ( 13 ) . و از تقويت او آن است كه ، عباد ، مردان باشند تا نقيض آن باشد كه ايشان گفتند : بنات اللَّه فجعلوها ( 14 ) اناثا . و ديگران خواندند : عند الرحمن ، به « نون » . آنان ( 15 ) كه نزد خداىاند . قوت اين قراءت : ( 16 ) إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِه ( 17 ) . . . ، سعيد جبير گفت ، بر عبد اللَّه عباس مىخواندند : عباد الرحمن ، من گفتم : در مصحف ما ، عند الرحمن است ،
هامش
( 1 ) . آج ، ما : به .
( 2 ) . آج ، ما : حوالت ، گا : حواله ، لا : حوالت و اضافه .
( 3 ) . آج : ثباتى نتوانند ، ما : ثنايى نتواند .
( 4 ) . گا : العقل .
( 5 ) . كردى / كرديد .
( 6 ) . ما : حيلت .
( 7 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، آد ، افزوده : در .
( 8 ) . لا : يكى آن رفع است .
( 9 ) . آج ، ما ، گا ، آد ، افزوده : و خبرش مقدر .
( 10 ) . گا ، افزوده : له .
( 11 ) . آج ، ما ، گا ، آد ، افزوده : و اين وجه ضعيف است .
( 12 ) . آج ، ما : تقويه ، گا ، آد : و مثله .
( 13 ) . سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 26 .
( 14 ) . آج : تجعلونها ، ما : تجعلوها .
( 15 ) . آج ، ما ، گا ، لا ، افزوده : را .
( 16 ) . آج ، ما ، گا ، آد ، افزوده : قوله .
( 17 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 206 .